Listopad 27 2014 17:55:32
Nawigacja
Strona g堯wna
Artyku造
Historia parafii
Duszpasterze
Kancelaria Parafialna
Og這szenia parafialne
Ministranci
Kontakt
Galeria
Patroni parafii
Szukaj
Logowanie
Nazwa u篡tkownika

Has這



Nie masz jeszcze konta?
Zarejestruj si

Nie mo瞠sz si zalogowa?
Popro o nowe has這
Dzieje parafii Lubraniec po drugiej wojnie 鈍iatowej, cz. 2
Autor: Monika Lewandowska,


praca magisterska napisana w Papieskim Wydziale Teologicznym w Warszawie, Sekcja 鈍. Jana Chrzciciela na seminarium z historii Ko軼io豉 pod kierunkiem ks. dra hab. Witolda Kujawskiego


Rozdzia II Zarys dziej闚 parafii pod wezwaniem 鈍i皻ego Jana Chrzciciela w Lubra鎍u do roku 1945

1. Dzieje ko軼io豉 parafialnego


Parafia pod wezwaniem 鈍. Jana Chrzciciela, w Lubra鎍u, to jedna z najstarszych i najznaczniejszych parafii diecezji w這c豉wskiej. Parafia lubraniecka, jako jednostka administracyjno ko軼ielna, nale膨ca do dekanatu brzeskiego w diecezji kujawsko r11; pomorskiej, po raz pierwszy zosta豉 wymieniona w wykazach z lat 1325 r11; 1327 . Dokument z 1326 r., zachowany w archiwum watyka雟kim, zawieraj帷y rachunek za zebrane 鈍i皻opietrze, w parafiach archidiakonatu w這c豉wskiego, wymienia r闚nie ko軼i馧 w Lubra鎍u, z plebanem Zupco . 安i徠ynia ta nosi豉 wezwanie 鈍. Jana, co potwierdza dokument biskupa w這c豉wskiego, z dnia 20 lutego 1497 r. Istnienie tego ko軼io豉 potwierdza r闚nie dokument z 1422 r., w kt鏎ym wymieniany jest Andrzej pleban lubraniecki, jako rozjemca w konflikcie o dziesi璚in, mi璠zy kapitu陰 kujawsk, a proboszczem w Zg這wi帷zce .


W豉dys豉w Kokoryczki pisze: rW pocz徠kach chrze軼ija雟twa w Polsce 瘸dna osada liczniejsza nie mog豉 si oby bez domu modlitwy, bez 鈍i徠yni.r1; . Pierwszy drewniany ko軼i馧 parafialny w Lubra鎍u, prawdopodobnie ufundowa r鏚 Godziemb闚 przed 1325 r. 


Grzegorz Lubra雟ki wsp鏊nie ze swoim bratankiem, Janem Lubra雟kim postawili w 1497 r., nowy murowany ko軼i馧 parafialny, a oko這 1498-1500 klasztor (obecna plebania) , 鈍iadczy o tym kamienna tablica erekcyjna, piaskowiec o wymiarach 125 x 68 cm, minusku豉 gotycka, relief z herbem Godziemb闚 oraz br您owymi p豉skorze嬌ami, wyobra瘸j帷ymi sylwetki fundator闚. Pochodzi ona z okresu po 1498 r. i wisi na 軼ianie prezbiterium w obecnym ko軼iele . Stary ko軼i馧 w 1490 r., by ju w bardzo z造m stanie, z tego powodu, z inicjatywy 闚czesnych w豉軼icieli Lubra鎍a, postanowiono o przedsi瞝zi璚iu budowy nowego, kt鏎y w 1497 r. zosta uko鎍zony i oddany do s逝瘺y Bo瞠j. Ks. Muznerowski podaje, 瞠 鈍i徠ynia by豉 niesymetryczna, niedbale zbudowana, wr璚z brzydka. Od p馧nocnej strony, na ch鏎ze znajdowa這 si bardzo w御kie gotyckie okno. Od po逝dnia, by造 dwa r騜nych rozmiar闚 okna roma雟kie. W czterok徠nym szczycie prezbiterium znajdowa造 si trzy okna gotyckie, 幢e zasklepione. W szczycie ch鏎u umieszczono wielkie okno roma雟kie, nad gotyckim obramowanym, g堯wnym wej軼iem. Do budowy ko軼io豉 u篡to gruzu ceglanego i polnych kamieni, licuj帷 ceg陰 . W roku 1948, wybudowano przy nim klasztor, z zabudowaniami gospodarczymi . Konsekracji dokona Krzes豉 z Kurozw瘯, biskup w這c豉wski, w latach 1494-1503.


W 1583 wizytator Ko軼io豉 podaje, 瞠 dach 鈍i徠yni by w bardzo z造m stanie. W 1594 roku dach i okna by造 zupe軟ie zniszczone, po czterech latach dach poprawiono, ale i tak przepuszcza wod, co grozi這 zawaleniem sklepienia .


Odbudowa ko軼io豉, po spaleniu go przez Szwed闚, odby豉 si za prze這穎nego klasztoru, ks. Augustyna Kwietniewicza, w 1689 roku. Dodano mu wtedy dwa szczyty barokowe, prze這穎no dach oraz postawiono sygnaturk . Dodatkowo przydzielono mu jeszcze jedno wezwanie - Naj鈍i皻szej Maryi Panny .


W 1766 r. prze這穎ny klasztoru, ks. Adam G鏎czewski, odowi fundamenty i zmieni dach ko軼io豉. W roku 1779 budynek 鈍i徠yni by w dobrym stanie, ale kruchta i druga zakrystia by豉 bez dachu . W 1791 r. stan 鈍i徠yni by bardzo z造. W raporcie sporz康zonym przez burmistrza Lubra鎍a, dla pruskich w豉dz zaborczych, w 1793 r., stwierdzono nawet, 瞠 ko軼i馧 przed kilku laty uleg zawaleniu i wszelkie czynno軼i religijne odbywaj si w miejscowym klasztorze . W roku 1791, zakonnicy na jednej z kapitu, uchwalili na restauracje ko軼io豉 4,240 z., uzyskane ze sprzeda篡 starych ko軼ielnych sreber. Gdy suma ta wydawa豉 si niewystarczaj帷a, na innej kapitule podnie郵i j do 50000 z. otrzymanych na Rycinach, w celu odrestaurowania ko軼io豉 w Lubra鎍u, Bytomiu i Zg這wi帷zce. Do podniesienia sumy jednak nie dosz這 .


Po raz kolejny stwierdzono, 瞠 鈍i徠ynia znajdowa豉 si w op豉kanym stanie, szczeg鏊nie dach, poniewa mocno zacieka nad kaplicami, zakrysti i krucht. Wie瘸 ko軼ielna grozi豉 zawaleniem, a krzy na niej postawiony, du穎 wcze郾iej zosta zrzucony na ziemi. W fatalnym stanie by造 zabudowania mieszkalne i gospodarcze przy parafii, sk豉daj帷e si z jednej stodo造, o jednym klepisku, browaru murowanego, stajni i wozowni .


Dopiero ks. J鏎kiewicz w 1817 r. jako administrator ko軼io豉 przeprowadzi jego restauracj, kosztem 1579 z. 14 gr. Ten sam kap豉n dokona renowacji jeszcze raz w roku 1848 i sprowadzi z Torunia wielki o速arz, z czterema figurami, maj帷y przesz這 200 lat .


W 1856 roku, ko軼i馧 znajdowa si w tak z造m stanie, 瞠 obywatele ziemscy zwr鏂ili si do naczelnika powiatu w tej sprawie, a ten z kolej powiadomi, 瞠 wkr鏒ce wy郵e budowniczego, w celu zrobienia kosztorysu. Nie dosz這 do tego, poniewa rok p騧niej wikariusz ks. Micha Orzechowski, dwukrotnie zwraca si o to, do urz璠nika .


W listopadzie 1862 roku, ks. Bromirski r闚nie zwraca si do naczelnika, ale dopiero w 1865 roku rozpocz皻o remont, kt鏎y zako鎍zono w 1869 r., kosztem 11000 rb. Nie odnowiono wszystkiego, ale zmieniono dach, urz康zono 這輳 kolatorsk, postawiono sygnaturk, pomalowano ko軼i馧, od z這cono o速arze oraz kupiono now ambon. Malowaniem ko軼io豉 zaj掖 si miejscowy artysta Bieli雟ki. Wykona olbrzymi obraz na ca造m suficie, przedstawiaj帷y zburzenie Jerozolimy .


W 1884 r., w ko軼iele lubranieckim znajdowa si obraz upami皻niaj帷y fundacj 鈍i徠yni, malowany na drzewie farbami woskowymi, przedstawiaj帷y Boga Rodzice, mi璠zy Janem Chrzcicielem, a Janem Ewangelist, u do逝 kl璚zeli fundatorzy. W skarbcu przechowywano Monstrancj, zabytek dawnego z這tnictwa. W jednym z bocznych o速arzy, obraz wykonany w p豉skorze嬌ie, emaliowany kolorami i nasadzany drogimi kamieniami .


Ks. Bromirski b璠帷 ju w sile wieku nie chcia podejmowa si odnowy 鈍i徠yni, ale postanowi, 瞠 przeka瞠 na ten cel sum, kt鏎a zostanie zebrana 50-lat po jego 鄉ierci, na publicznej licytacji 2000 butelek wina w璕ierskiego i 1000  miodu, kt鏎e uda這 mu si wcze郾iej zgromadzi przez wiele lat. Gdyby zrezygnowano z budowy ca造 kapita mia trafi do Banku Pa雟twa. Zapis zatwierdzono w roku 1898 .


rGodnym przypomnienia jest znaczne o篡wienie budownictwa sakralnego w diecezji na prze這mie XIX i XX wieku. Staraniem i sumptem wiernych wzniesiono wtedy ponad 100 nowych 鈍i徠y, przewa積ie w stylu neogotyckim. r1;


Na pocz徠ku XX wieku, zast徙iono stary ko軼i馧 nowa 鈍i徠yni, z powodu stopniowego braku miejsca dla wiernych parafii. Z inicjatywy proboszcza Stanis豉wa Muznerowskiego, wed逝g projektu Tomasza Pajzderskiego, z wykorzystaniem cz窷ci mur闚 poprzedniego, wybudowano now 鈍i徠yni, konsekrowan w 1909 roku .


Tak o tym pisze w swoim pami皻niku Maria Grodzicka, naoczny 鈍iadek tamtych wydarze: r(r30;) naszym go軼iem i to codziennym by ks. proboszcz Muznerowski.(r30;)


Gdy przyszed do Lubra鎍a na pocz徠ku XX wieku i obj掖 parafi po starym pra豉cie ks. Bromirskim zasta j rw letargu duchowymr1;, a ko軼i馧 wiekowy, 郵iczny, ale ju zjedzony zr瑿em czasu.


Kochany przez wszystkich ks. pra豉t Bromirski zdawa sobie spraw, 瞠 trzeba my郵e o budowie nowego, ale si nie spieszy i na d逝gie lata rozk豉da realizacj tego celu. Dziwny tez mia pomys, 瞠by zabezpieczy fundusz i pomno篡 go skuteczniej ni w banku. By znawc wina, szczeg鏊nie w璕rzyna i miod闚, wiedzia, 瞠 latami nabieraj wytrawnego smaku i warto軼i. Sprowadzi wi璚 beczki, g堯wnie tokaju i z pomoc oddanej gosposi porozlewa do butelek, zalakowa i g喚boko pod ko軼io貫m zamurowa. Zastrzeg w testamencie, 瞠 dopiero po 50 latach piwnica mo瞠 by odmurowana, wino sprzedane, a pieni康ze na wzniesienie nowej 鈍i徠yni zu篡te.


M這dy ksi康z tak d逝go czeka nie chcia. Ambicj ks. Muznerowskiego by這 budowa natychmiast, na nic nie zwa瘸j帷. A lata przysz造 brzemienne w wypadki, lata 1905-6-7, w kt鏎ych rozgorza造 wielkie nami皻no軼ir30;


Proboszcz boryka si z trudno軼iami bez miary, w tragicznej sytuacji ros造 mury lubranieckiej 鈍i徠yni zakrojonej na miar 鈔edniowieczn. Energi ksi璠za i ofiarno軼i ludzi ros造 zr瑿y mur闚.(r30;) Jednak ka盥a ceg豉 zdawa豉 si by brzemienna nie tylko w trud, ale i w przekle雟two i z這嗆 ludzk. Ks. Muznerowski wyszed z tych lat walki zgorzknia造 i duchowo okaleczony .r1;


Ko軼i馧 uko鎍zono w 1906 r., zosta konsekrowany trzy lata p騧niej i s逝篡 parafianom Lubra鎍a do dzi .


2. Uposa瞠nie parafii

Pierwsze wzmianki o obowi您ku sk豉dania dziesi璚iny przez okoliczn ludno嗆 tutejszemu ko軼io這wi, spotykamy ju w 1326 r., p騧niejsze pochodz z 1423 r. . W 1497 r., na rzecz nowego ko軼io豉 w Lubra鎍u, dziesi璚in snopow, oddawali ch這pi z nast瘼uj帷ych wsi: Lubraniec, Kalny Redecz, Wielki Redecz, Dobierzyn, Turowo, Ossowo, Siarczyce, Biernacki, Przedborowice, Ma造 Lubraniec i Janiszewo . W 1527 r. warto嗆 dziesi璚iny z poszczeg鏊nych wsi wynosi豉: z Lubra鎍a oko這 13 marek, z Ma貫go Lubra鎍a 3 marki, z Kalnego Redcza oko這 7 marek, z Redcza Wielkiego oko這 3 marki, z Dobierzyna oko這 7 marek, z Ossowa oko這 3 marki, z Siarczyc oko這 0,5 marki, z Biernatek 1 gerten, z Turowa oko這 6 groszy i z Kazania oko這 4,5 marki. W pocz徠kowym okresie ci篹ary pa雟zczy幡iane nie by造 jeszcze wysokie, prawdopodobnie dlatego, 瞠 ch這pi z Lubra鎍a wywodzili si z wolnych czynszownik闚. W nast瘼nych latach warto嗆 dziesi璚iny znacznie wzros豉. W 1583 r. wynosi豉 z Lubra鎍a 150 z逍., z Wielkiego Redcza r11; 16 marek, Kazania r11; 20 marek, z Kalnego Redcza r11; 30 marek, z Lubra鎍zyka r11; 100 z逍., z Ossowa, Biernatek, Siarczyc r11; 30 z逍. I z Turowa r11; 6 z逍.


W latach 1568-1598, po wyp璠zeniu kanonik闚 regularnych, dziesi璚ina nie by豉 w og鏊e oddawana. W 1598 r. proboszcz czyni co prawda starania o zwrot zaleg造ch sum, ale bezskutecznie. W 1691 r. dziedzic Lubra鎍a zawar z proboszczem umow, zobowi您uj帷 si do p豉cenia nale積o軼i w zamian za dziesi璚in, corocznie w dzie 鈍. Marcina, w wysoko軼i 150 z. Ponadto zgodzi si na pobieranie przez ko軼i馧, we wsi Dobierzyn, dziesi璚iny tradycyjnym sposobem.


W 1771 r. dziedzic Ossowa i Siarczyc Kazimierz Chrz御zczewski, przyrzek oddawa dziesi璚in z grunt闚 dworskich i w這軼ia雟kich, w zamian za zrzeczenie si przez ko軼i馧 zaleg這軼i nale積ych za poprzednie 11 lat. Umowa by豉 obustronnie przestrzegana, przez wiele lat. W 1799 roku, p豉cono danin z dw鏂h zagr鏚 w這軼ia雟kich oraz dworu. W tym samym roku, dziedzic Lubra鎍a, zamiast dziesi璚iny, zap豉ci 25 z這tych polskich, a mieszczanie w dalszym ci庵u oddawali dziesi璚in snopow .


Wed逝g stanu z 1790 r., dziesi璚iny wynosi造: z Lubra鎍a mieszczanie p豉cili 720 z逍, z Dobierzyna 216 z逍., z Redcza Wielkiego 75 z逍., z Lubla鎍zyka 30 z逍., z Siarczyc 72 z逍, z Biernatem 8 z逍., z Kazania 18 z逍., z Krowic 15 z逍. .


Obowi您ek oddawania dziesi璚iny ko軼io這wi usta ostatecznie na mocy ukazu w豉dz carskich 26 grudnia 1865 r.


Sprawozdanie z wizytacji ko軼io豉 z 1598 r. podaje, 瞠 po usuni璚iu przez kolatora Chlewickiego, z parafii zakonnik闚 kanonik闚 regularnych latera雟kich odpusty parafialne usta造. Wcze郾iej obchodzono je w ka盥y pierwszy czwartek miesi帷a, w uroczysto嗆 安i皻ego Jana Chrzciciela - 24 czerwca, w Narodzenie Chrystusa Pana i rocznic po鈍i璚enia ko軼io豉. W p騧niejszym czasie spotykamy odpusty: Matki Boskiej Szkaplerznej, 鈍. Jana Chrzciciela, 鈍. J霩efa, 鈍. Tr鎩cy, we wszystkie uroczysto軼i Naj鈍i皻szej Maryi Panny. Ponadto przenoszone na nast瘼ne niedziele: 鈍. Walentego, 鈍. Antoniego Paderewskiego, 鈍. Anny ( od 1863 r.), 鈍. Augustyn, Znalezienie i Podwy窺zenie 鈍. Krzy瘸 i w I niedziel pa寮ziernika rocznica po鈍i璚enia ko軼io豉. Na mocy rozporz康zenia bpa Al. Bere郾iewicza z 13 lipca 1892 r., parafia ma odpusty we wszystkie uroczysto軼i Matki Boskiej, 鈍. Tr鎩cy, Nowy Rok, 鈍. Jana, 鈍. J霩efa, Matki Boskiej Szkaplerznej, 鈍. Walentego, 鈍. Augustyna i 鈍. Anny. Trzy ostatnie przenosz si na nast瘼ne niedziele. Opr鏂z tych odpust闚, od 1903 r. jest odpust Matki Boskiej Nieustaj帷ej Pomocy, nadany przez Leona XIII 27 marca, przy sprowadzeniu z Rzymu obrazu Matki Boskiej Nieustaj帷ej Pomocy przez by陰 kolatork El瘺iet Piwnick .


W 1455 r. 闚czesny dziedzic Lubra鎍a, ζskarz przekaza na wieczne posiadanie proboszczowi ogr鏚 z dwiema zagrodami. Czterna軼ie lat p騧niej zamieniono go na inny, bardziej przydatny, poniewa po這穎ny bli瞠j klasztoru, ale te z dwiema zagrodami.  Klasztor otrzyma cz窷 陰ki z dost瘼em do rzeki Zg這wi帷zki, ziemi potrzebn do suszenia sieci oraz mo磧iwo嗆 za這瞠nia karczmy w jednej zagrodzie. Okoliczno軼i zmieni造 si dopiero po 140 latach, gdy Andrzej Dunin Modliszewski zagarn掖 ogr鏚 i sprzeda wraz z karczm. Po d逝goletnim procesie s康owym ogr鏚 wraz z przyleg這軼iami odzyska dawnych w豉軼icieli .


Parafia w Lubra鎍u otrzyma tak瞠 zapis na m造nie w Ko雟kim pod 璚zyc, w wysoko軼i 316 z., zapis na m造nie Janiszewskim, dwa 豉ny roli na folwarku Borek, wie Zg這wi帷zk oraz 100 z., folwark Popowiczki ko這 Bytonia o powierzchni oko這 206 morg闚. Klasztor otrzyma na przestrzeni lat, tak瞠 liczne zapisy du篡ch sum od darczy鎍闚: od Bart這mieja Lubra雟kiego w ilo軼i 1 000 z., od Augustyna Ko逝dzkiego, s璠ziego ziemskiego inowroc豉wskiego 3 000 z., od Macieja Zakrzewskiego sum 2 000 tynf闚, od Katarzyny z Grekowicz闚 Kawa這wskiej 300 z. .


3. Parafia pod rz康ami kanonik闚 regularnych

Z inicjatywy braci Lubra雟kich, w 1497, lub w 1498 r. parafia lubraniecka zosta豉 przekazana 12 zakonnikom r11; Kanonikom Regularnym regu造 鈍. Augustyna, kt鏎zy zostali tu sprowadzeni z K這dawy, za pozwoleniem wydanym przez biskupa w這c豉wskiego Krzes豉wa z Kurozw瘯 . Zakonnikom zapewniono nale篡te utrzymanie. Nie zawsze mmo瞠 nale篡cie z tego dochodu korzystali, o czym  wspomina w swoim opracowaniu ks. Muznerowski .


Do parafii nale瘸造 wtedy takie wsie: Biernacki, Dobierzyn, Krowice, Kazanie, Lubra鎍zyk, Siarczyce, Ossowo i Turowo. Ponadto do parafii lubranieckiej zosta造 w陰czone, jako filie, dwie parafie: w 1514 r. Zg這wi帷zka, a w 1516 r. w Byto. Najstarsze wiadomo軼i historyczne o Zg這wi帷zce, pochodz z 1155 r., kiedy stanowi豉 ona uposa瞠nie klasztoru Kanonik闚 Regularnych w Czerwi雟ku do roku 1254. Nast瘼nie w roku 1372 r. by豉 w posiadaniu kapitu造 p這ckiej, kt鏎a wkrwtce sprzeda豉 j kapitule w這c豉wskiej, w kt鏎ej posiadaniu by豉 do 1511 r. O kapitu造 w這c豉wskiej naby Zg這wi帷zk biskup Jan Lubra雟ki i odda j Kanonik Regularnym z Lubra鎍a. Cho formalnie dopiero w 1513 r. nast徙i這 zrzeczenie si przez kantora katedralnego praw patronatu, a przy陰czenie wsi jako filii do Lubra鎍a mia這 miejsce rok p騧niej, po zrzeczeniu si proboszcza zg這wi帷zkowskiego, Jana z Niezdrowa . Zg這wi帷zka by豉 fili parafii Lubraniec, pod zarz康em Kanonik闚 Regularnych do 1872 r.


Pod rz康em kanonik闚 regularnych pozosta豉 parafia do roku 1568. Wtedy to, jak ju wspomnia豉m wcze郾iej w rozdziale pierwszym, 闚czesny dziedzic Lubra鎍a Jakub Chlewicki, s豉wy kalwinista, sprzyjaj帷y nowink religijnym, nie dopu軼i do obsadzenia proboszcza przez kanonik闚 regularnych, wyp璠zi ich z Lubra鎍a, zagarniaj帷 i niszcz帷 ich wszystkie dobra. Chlewicki obsadzi na parafii swojego brata stryjecznego ks. Jana Chlewickiego, podst瘼nie uzyskawszy na to zgod, biskupa Stanis豉wa Karnkowskiego. Po jego 鄉ierci miejsce to zaj掖 Ambro篡 Lubiszewski, tak瞠 krewny w豉軼icieli Lubra鎍a. By to smutny okres w dziejach parafii, poniewa ani zarz康cy, ani ich kap豉ni pomocniczy, nie anga穎wali si w 篡cie parafii, a wr璚z przeciwnie nie dbali o ni i dawali z造 przyk豉d wiernym. W豉dza ko軼ielna, staraniem bpa Karnkowskiego, przywr鏂i豉 konwent kanonik闚 regularnych, w latach 30-tych XVIII wieku . Kanonicy Regularni powr鏂ili do klasztoru w Lubra鎍u mi璠zy 1598 r. - rok 鄉ierci 鈍ieckiego proboszcza Antoniego Lubiszewskiego, a rokiem 1603, umar wtedy arcybiskup Karnkowski.


Dziedzic Lubra鎍a wyp璠zaj帷 zakonnik闚, zniszczy ich mieszkania i zabudowania gospodarcze. Klasztor znajdowa si w op豉kanym stanie jeszcze przez wiele lat, co potwierdzaj sprawozdania z wizyt kanonicznych parafii z lat 1582, 1583, 1594 i 1598. Istotna poprawa w wygl康zie budynku nast徙i豉 dopiero oko這 1711 r., dzi瘯i pra豉towi prepozytowi ks. Janowi Augustynowi Kwietniewiczowi. W 1765 r. kolejny pra豉t Adam G鏎czewski wyremontowa ca造 gmach, kt鏎y zn闚 by w bardzo z造m stanie. W闚czas r闚nie spali si dom, w kt鏎ym mieszka豉 s逝瘺a ko軼ielna .


Po 1600 r. kiedy to na czele klasztoru stan掖 ks. Baltazar Kowalski stosunki klasztorne nie pozostawia造 nic do 篡czenia. Trwa這 to jednak kr鏒ko bo biskup w這c豉wski Wojciech Gniewosz, b璠帷 w Rzymie na jubileuszu w roku 1650 mi璠zy innymi, prosi papie瘸 o zniesienie klasztoru w Lubra鎍u i przeznaczenie zdobytych funduszy na za這瞠nie ni窺zego seminarium. Kardyna Piotr Karaffa powiadamia biskupa, 瞠 pro軸a jego zosta豉 papie穎wi przedstawiona, ale klasztor pozosta nadal .


Dowodem na to, jak fatalne by造 stosunki w Lubranieckim klasztorze jest fakt, 瞠 siedmiu kolejnych pra豉t闚 r11; prepozyt闚, zrzek這 si swojego stanowiska .


W wizytacji dekanalnej parafii Lubraniec z roku 1788, wynika, 瞠 proboszcz tamtejszy ksi康z Stanis豉w Wandowski, z powodu zaawansowanego wieku, nie zajmowa si parafi, ale pomaga mu ks. Kajetan Grochowicki, tak瞠 kanonik regularny , kt鏎y zrzek si stanowiska, a zast徙i go ks. Jan 留瘸rski, po nim probostwo obj掖 ks. Florian 真rawski, nast瘼nie proboszczem zosta ks. J霩ef Kara . Ks. Wojciech Jasi雟ki by proboszczem w 1816 r., a jego zast瘼ca, ostatni z kanonik闚 regularnych, ks. Walenty J鏎kiewicz, kt鏎y pochodzi z Pako軼i, zosta wy鈍i璚ony na kap豉na 23 kwietnia 1809 r., a od 1820 r. by sekularyzowany .


Dla odparcia najazdu szwedzkiego, szlachta z wojew鏚ztwa brzesko-kujawskiego, wystawi豉 jedn chor庵iew jazdy i jedn chor庵iew pieszych. Na ich wyposa瞠nie postanowiono opodatkowa zar闚no dobra szlacheckie, kr鏊ewskie oraz duchowne. Nie uchroni這 to przed zaj璚iem ca造ch Kujaw przez Szwed闚 i przed spaleniem przez nich 鈍i徠yni w Lubra鎍u .


Kanonicy regularni, aby zapewni sobie 廝鏚這 dochodu, w 1781 roku, oddali w wieczyst dzier瘸w, ziemie po這穎ne pomi璠zy klasztorem, a zamkiem. Uzyska plac i zbudowa dom mo積a by這, p豉c帷 czynsz w wysoko軼i 18 z這tych polskich ka盥ego roku, w dzie 鈍. Wojciecha. W przypadku sprzeda篡 domu, co dziesi徠y grosz powinien trafi do klasztoru. Czynszownicy przez d逝gie lata regularnie p豉cili czynsz, dopiero w XIX w. nast徙i造 zaleg這軼i w uiszczeniu op豉t .


W ca造m Kr鏊estwie rozw鎩 zakon闚 zosta zahamowany przez zaborc闚, r闚nie w Lubra鎍u, zakon funkcjonowa do 1819 r., to jest do zniesienia klasztoru na mocy postanowie w豉dz zaborczych .


Od 1818 r. opiek nad parafi przej瘭i proboszczowie wywodz帷y si z duchowie雟twa diecezjalnego, kt鏎y w 1822 r. otrzymali od Stolicy Apostolskiej tytu prepozyt闚 .


Od 1819 r. w budynku klasztornym opr鏂z siedziby proboszcza mie軼i豉 si te kancelaria burmistrza, kasa miejska, areszt, sk豉d narz璠zi ogniowych, szko豉 i mieszkanie nauczyciela. Trzyna軼ie lat p騧niej, w budynku zosta豉 tylko szko豉 i mieszkanie wynajmowane od ks. J鏎kiewicza. W zwi您ku z budow obecnej plebani w 1901 r., ks. Muznerowski rozebra cz窷ciowo budynek klasztoru, a pozosta貫 fragmenty wykorzysta w obecnym gmachu .


4. Dzia豉lno嗆 charytatywna parafii i szkolnictwo w Lubra鎍u

Ks. Muznerowski pisze, 瞠 w Lubra鎍u znajdowa si przytu貫k dla bezdomnych starc闚, nazywany przez niego szpitalem. Zlokalizowany by w budynku ofiarowanym na ten cel przez dziedzica Miko豉ja Dunin Modliszewskiego. Wzmianka o jego istnieniu pochodzi z 1598 roku. Pi璚ioro mieszka鎍闚 przytu趾u u篡tkowa這 ogr鏚 przy klasztorze, ale utrzymywa這 si g這wnie z ja軛u積y. W roku 1699 Zygmunt D帳ski przyzna na jego utrzymanie 12 korcy pszenicy z dw鏂h dworskich m造n闚. Rok p騧niej przytu貫k ten znajdowa si w nowym budynku, za ogrodem klasztornym. Mieszka這 w nim w闚czas sze軼iu ubogich starc闚. W 1779 r. przytu貫k otrzyma ponownie now siedzib i dawa schronienie trzem starcom. Nie uda這 si dok豉dnie ustali lokalizacji tej siedziby . W okresie mi璠zywojennym przytu貫k r闚nie dzia豉 w Lubra鎍u, by op豉cany z funduszy zapisanych w testamencie przez ks. Ludwika Bromirskiego . Znajdowa si w budynku wybudowanym przez ks. Bromirskiego w 1880 r., gdzie na przytu貫k przeznaczono sze嗆 izb. Pieni康ze na utrzymanie samotnych starc闚 czerpano z odsetek od sumy 3 000 rubli rosyjskich, ulokowanych na hipotece folwarku Borucin. W 1901 r. w豉軼icielka Lubra鎍a Joanna Mniewska w swoim testamencie wyznaczy豉 na rozbudow domu opieki spo貫cznej i ochronk dla dzieci kwot 2000 rubli rosyjskich. Po 鄉ierci ks. Ludwika Bromirskiego, utworzono spo鈔鏚 mieszka鎍闚 Lubra鎍a Spo貫czny Komitet Opieki nad Fundacj ks. Bromirskiego. Jego przewodnicz帷ym zosta proboszcz parafii, kt鏎y jednocze郾ie by gospodarzem fundacji. Dzi瘯i funkcjonowaniu komitetu i uzyskiwaniu w spos鏏 systematyczny 鈔odk闚 finansowych w domu opieki spo貫cznej znajdowali opiek ci, kt鏎zy jej potrzebowali . Od 1919 r. lokatorzy utrzymywali si z kasy miejskiej niewielkie zapomogi miesi璚zne. W 1926 r. w przytu趾u znalaz這 schronienie 陰cznie 22 osoby, w tym 7 m篹czyzn i 15 kobiet. Przytu貫k funkcjonowa w Lubra鎍u do 29 listopada 1929 r., kiedy to Rada Miejska podj窸a uchwa喚 o jego likwidacji, lokator闚 przekazano do domu starc闚 prowadzonego przez samorz康 terytorialny stopnia powiatowego w Rzadkiej Woli. W opuszczonym budynku zlokalizowano pomieszczenie dla ochronki oraz dwie stancje i mieszkanie dla ochraniarki .


W Lubra鎍u istnia豉 r闚nie jedna z najstarszych na Kujawach ochronek dla dzieci. Do 1939 r. znajdowa豉 si pod zarz康em Komitetu Opieki nad Fundacj ks. Bromirskiego, sk康 otrzymywa豉 fundusze na swoje utrzymanie i dzia豉lno嗆 .


Zal捫kiem o鈍iaty szkolnej by豉 w Lubra鎍u szk馧ka parafialna za這穎na z inicjatywy zakonnik闚 lubranieckich. W szk馧ce tej uczono czytania, pisania, rachunk闚 i 酥iewu ko軼ielnego. Poziom nauczania w niej by niski . Szko豉 mie軼i豉 si w klasztorze, pierwsza wzmianka o niej pochodzi z 1583 roku. Do czas闚 rozbior闚 edukacj dzieci zajmowa這 si duchowie雟two. Od 1806 r. zacz窸o funkcjonowa w Lubra鎍u szkolnictwo elementarne, borykaj帷e si z problemami lokalowymi i cz瘰tymi zmianami nauczycieli . Pierwszego pa寮ziernika 1917 r. niemieckie w豉dze administracyjne przekaza造 szkolnictwo Departamentowi Wyzna Religijnych i O鈍iecenia Publicznego Tymczasowej Rady Stanu, co by這 r闚noznaczne z przej璚iem szkolnictwa przez w豉dze polskie .


W 1919 roku, otwarto polsk publiczn szko喚 powszechn w Lubra鎍u. Ze wspomnie mieszka鎍闚 miasteczka uczestnicz帷ych w tym okresie do szko造 wynika, 瞠 w por闚naniu z innymi przedmiotami nauka religii cieszy豉 si du膨 frekwencj. Wynika這 to z g喚bokiego przywi您ania mieszka鎍闚 do religii w okresie rozbior闚 oraz z faktu, 瞠 nauki udzielali ksi篹a posiadaj帷y du膨 wiedz i dobre przygotowanie pedagogiczne .


W celu podniesienia poziomu o鈍iaty rolniczej w Lubra鎍u zorganizowano Jednoroczn 疾雟k Szko喚 Gospodarstwa Wiejskiego, prowadzon przez Janin Dziubi雟k. Gdy zarzucono tej dzia豉czce o鈍iatowej, 瞠 prowadzi j niezgodnie z obliczem katolickim, Biskup Zdzitowiecki, jako cz瘰ty go嗆 w Lubra鎍u, zwr鏂i si z pro軸 do Marii Grodzickiej o utworzenie katolickiej szko造 dla dziewcz徠 wiejskich i tak zorganizowano w Lubra鎍u 疾雟ka Szko喚 Rolnicz im. Marii Grodzickiej, kt鏎a udost瘼ni豉 teren pod budow. Szko豉 sta豉 si w kr鏒kim czasie o鈔odkiem folkloru miejscowego, uczennice podczas oficjalnych uroczysto軼i ubiera造 st鎩 kujawski, a w czasie zaj耩 鈍ietlicowych uczy造 si religijnych pie郾i. Szko喚 nazwano do imienia w豉軼icielki rMarysinemr1;, i ta nazwa przetrwa豉 do dzi. Po zako鎍zeniu I wojny 鈍iatowej w Marysinie za這穎no schronisko dla sierot zabitych w trakcie dzia豉 wojennych. Szko豉 ta by豉 znana w ca造m kraju i cieszy si dobr opini .


W 1939 roku istnia豉 w Lubra鎍u 篡dowska szko豉 wyznaniowa, prowadzona przez 篡dowsk gmin wyznaniow. Niestety nie zachowa造 si 瘸dne informacje 廝鏚這we, kt鏎e mog造by pom鏂 w odtworzeniu jej dziej闚 i om闚ieniu charakterystyki jej dzia豉lno軼i .


Oko這 1927 r. powsta這 Towarzystwo Katolickiego Domu Ludowego, za這穎ne przez min. ks. Gustawa Martenowskiego. Jego celem by這 budzenie, organizowanie oraz podtrzymywanie spo貫cznego, kulturalnego, gospodarczego i towarzyskiego 篡cia w鈔鏚 spo貫cze雟twa Lubra鎍a . Towarzystwo by這 inicjatorem pobudowania w Lubra鎍u Domu Ludowego, na placu b璠帷ym w豉sno軼i Fundacji im. ks. kanonika Ludwika Bromirskiego .


5. Inne wyznania na terenie parafii

W XV wieku na Kujawach dostrzegalne by造 wp造wy nauki Jana Husa, szczeg鏊nie oddzia造wa造 na ubo窺ze sfery spo貫cze雟twa kujawskiego. Tak瞠 w Lubra鎍u husytyzm istnia. 29 maja 1429 roku wikariusz Maciej z Lubra鎍a zamiast stawi si przed konsystorzem biskupa we W這c豉wku i wyrzec si publicznie g這szonych ludowi praktyk i pogl康闚, samowolnie opu軼i parafi i uciek ze 鈍ieckimi husytami do Pragi. Pom鏬 mu w tym prawdopodobnie pleban, Andrzej z Lubra鎍a, wed逝g Bogus豉wa z Ossowa zabrania on p豉cenia czynszu kr鏊owi i szlachcie kr鏊estwa. Ksi康z zaprzeczy publicznie zarzutom. 17 lutego 1430 r. przed s康 biskupi we W這c豉wku powo豉ny zosta proboszcz Szymon z Konojady, kt鏎y zezna, 瞠 z terenu Kujaw uciek這 do Czech siedmiu zwolennik闚 husytyzmu, w鈔鏚 nich by wikariusz Maciej z Lubra鎍a .


W 1691 roku dziedzic Lubra鎍a Zygmunt D帳ski pod pozorem budowania synagogi dla lubranieckich 砰d闚, odm闚i klasztorowi p豉cenia dziesi璚iny, co spowodowa這 d逝goletni proces. Dopiero 5 maja 1750 roku 砰dzi otrzymali od w這c豉wskiego biskupa Walentego Czapskiego pozwolenie na wybudowanie w mie軼ie rszko造r1;, czyli synagogi i za這瞠nie cmentarza 篡dowskiego . Biskup wyda ten przywilej, ale pod warunkiem usytuowania bo積icy co najmniej w odleg這軼i 300 krok闚 od ko軼io豉. Warunek ten zosta spe軟iony, poniewa synagoga znajduje si na p馧nocny wsch鏚 od rynku, w odleg這軼i oko這 300 metr闚, w linii prostej od ko軼io豉 parafialnego .


W 1693 r. dosz這 w miasteczku do zamieszek miedzy zakonnikami, a 砰dami z Lubra鎍a. Zakonnik闚 solidarnie wspierali mieszczanie z w鎩tem lubranieckim Andrzejem Szymkowieckim na czele, a w鈔鏚 poszkodowanych znalaz si proboszcz lubraniecki Augustyn Kwietniewicz, pobity przez arendarza Lichmana oraz Marka i Micha豉. W urz璠zie miejskim okaza on rany odniesione w czasie tumultu, co zgodnie potwierdzili Jan Bielawski i Wojciech Pomaralski . Spory trwa造 nieustannie przez ca造 XVIII wiek, ich pod這瞠m by造 bardziej kwestie ekonomiczne, ni religijne. P騧niejsze spory mi璠zy mieszczanami a 砰dami dotyczy造 mi璠zy innymi prowadzenia handlu i wyszynku w karczmach w czasie nabo瞠雟tw w miejscowym ko軼iele, a tak瞠 wysoko軼i danin i czynsz闚, kt鏎e gmina 篡dowska by豉 zobowi您ana wnosi na rzecz klasztoru kanonik闚 regularnych.


W roku 1747 r. wojewoda brzesko r11;kujawski Antoni D帳ski, wyda dokument w kt鏎ym zatwierdzi od陰czenie si gminy 篡dowskiej, od gminy w Brze軼iu Kujawskim, a tak瞠 pozwala lubranieckiej narodowo軼i 篡dowskiej na wyb鏎 w豉snego rabina, kt鏎y musia jednak by zatwierdzony przez dziedzica. Otrzymywa on pe軟i w豉dzy wobec starozakonnych w gminie 篡dowskiej Lubraniec, co by這 poparte przez dziedzica osobist protekcj. Jakakolwiek pr鏏a przeciwstawienia si jego w豉dzy mia豉 by karana wysok grzywn 100 talar闚. Innym postanowieniem tego przywileju by這 poddanie w豉dzy kaha逝 lubranieckiego wszystkich arendarzy 篡dowskich ze wsi znajduj帷ych si w odleg這軼i 2 mil od Lubra鎍a. Podlegali oni nie tylko kompetencj rabina w sferze religijnej i rz康owej, ale tak瞠 mieli uczestniczy we wszystkich daninach i podatkach na rzecz gminy lubranieckiej .


Podczas wizytacji z 1791 r. dekanatu brzeskiego, do kt鏎ego nale瘸豉 r闚nie parafia w Lubra鎍u, zanotowano, 瞠 ros鏏 do spowiedzi wielkanocnej 800 by這 w tym roku. Lutr闚 za y 砰d闚 coraz wi璚ej przybywar1; .


W 1793 r. w miasteczku mieszka這 928 os鏏 wyznania katolickiego, ewangelicko-lutera雟kiego i moj瞠szowego, by這 392 katolik闚, 69 luteran, 458 砰d闚- stanowi帷ych, a 49,8 % ludno軼i Lubra鎍a . Ludno嗆 篡dowska przewy窺za豉 ludno嗆 wyznania katolickiego w Lubra鎍u. Wyznawcy ewangeliccy, g堯wnie w lutera雟kiej odmianie, liczyli stosunkowo du穎 os鏏 jak na ma造 Lubraniec, ich obecno嗆 by豉 rezultatem osadnictwa niemieckiego, ju od XVI wieku. Tylko w s御iedniej Izbicy by這 wi璚ej ewangelik闚, kt鏎zy z czasem wybudowali tam swoj okaza陰 鈍i徠ynie. Dla ka盥ego z wyzna przeznaczono miejsce poch闚ku. Do dzi zachowa造 si cmentarze: katolicki, ewangelicki (usytuowany przy ul. Nowomiejskiej) i 篡dowski 鈍iadcz帷e o wielokulturowo軼i mieszka鎍闚 miasta .


Pod koniec XVIII wieku, w okolicy miasta, na gruntach dworskich, od strony Izbicy, urz康zony by 篡dowski cmentarz, tzw. Kirkut, kt鏎y zajmowa powierzchni 1 morgi i 124 pr皻闚 (0,80 ha) .


Cmentarz ewangelicki znajdowa si na terenie grunt闚 dworskich folwarku Piaski, tu przy dzisiejszej ulicy Nowomiejskiej. Wed逝g pisma burmistrza Lubra鎍a do Komisarza Obwodowego w 1836 r. Gmina Ewangelicka upi瘯sza豉 bardzo sw鎩 cmentarz, dziel帷 go na kwatery, wytyczaj帷 軼ie磬i i klomby z kwiat闚 i drzew. Przeciwko temu, szczeg鏊nie przeciwko wytyczeniu alei g堯wnej przeciwstawia si Jan Benke, poniewa w tym miejscu by造 pochowane jego dzieci .


Na miejscu zwanym Brzezina, na cmentarzu dla wyznawc闚 prawos豉wia, grzebano ludzi tego wyznania, w czasie przynale積o軼i Lubra鎍a do zaboru rosyjskiego. Jego powierzchnia by豉 niewielka, obejmowa豉 zaledwie 40 pr皻闚 kwadratowych. Niedaleko znajdowa這 si miejsce poch闚ku ofiar epidemii cholery, kt鏎a wybuch豉 w 1831 r. Pogrzebano tutaj kilkuset mieszka鎍闚 Lubra鎍a g這wnie pochodzenia 篡dowskiego, ale te katolik闚, Rosjan, Niemc闚. Zwo穎no tu r闚nie ofiary cholery z innych miejscowo軼i na Kujawach Wschodnich. Nawr鏒 epidemii nast徙i w latach 1846 i 1852 i wtedy r闚nie grzebano cia豉 na Brzezinie w spos鏏 masowy, bez dokonywania 瘸dnego ceremonia逝 pogrzebowego. Miejsce to zosta這 upami皻nione drewnianym krzy瞠m widocznym od strony drogi Izbica- Lubraniec, jak i drogi Top鏊ka-Lubraniec .


W roku 1817, wok馧 stoj帷ej na polu w 砰dowie statuy Naj鈍i皻szej Maryi Panny okrzykni皻ej cudown, zacz瘭i gromadzi si ludzie i sk豉da ofiary. Scholastyk katedralny z  W這c豉wka ks. Lewi雟ki, zosta oddelegowany, 瞠by zbada t spraw. Poleci przenie嗆 figur do Lubra鎍a, zebran ofiar przeznaczy na napraw dachu, a ewentualne informacj o cudach przekazywa ks. Sierakowskiemu z Boniewa, celem ich dok豉dnego zbadania .


Z zachowanej do dzi ankiety z informacjami o Lubra鎍u z 1820 r., wynika, 瞠 w por闚naniu do stanu z 1793 r. w ci庵u 27 lat nast徙i gwa速owny przyrost ilo軼i  mieszka鎍闚. Udzia w tym wzro軼ie mia豉 zar闚no ludno嗆 katolicka z 392 do 698, ale przede wszystkim ludno嗆 篡dowska z 458 do 1 040 .


W 1825 r. do parafii rzymsko-katolickiej w Lubra鎍u nale瘸這 陰cznie 2 016 wiernych, z czego w samym mie軼ie by這 997. Trzy lata p騧niej wed逝g ksi庵 prowadzonych skrupulatnie przez ks. W. J鏎kiewicza, odnotowano 122 przypadki 鄉ierci, 15 zawartych ma鹵e雟tw, 75 akt闚 urodzenia. Odnotowano r闚nie, 瞠 pi璚ioro dzieci by這 urodzonych poza zwi您kami ma鹵e雟kimi. Mo積a stwierdzi, 瞠 wyst瘼owa豉 wtedy du瘸 鄉iertelno嗆 u dzieci .


W 1860 r. w Lubra鎍u wyst瘼owa造 3 wyznania, wyznanie rzymskokatolickie, w tym okresie w Lubra鎍u liczy這 636 os鏏, ewangelicko augsburskie 34 osoby, moj瞠szowe 930 osoby .


W latach sze嗆dziesi徠ych XIX wieku, wed逝g burmistrza nie by這 w miasteczku 瘸dnego przest瘼stwa przeciwko religii, obyczajom (rozpusta), pr鏏 samob鎩stwa .


W okresie mi璠zywojennym struktura narodowo軼iowa w Lubra鎍u odbiega豉 tylko nieznacznie od struktury ca貫go kraju. Wed逝g spisu z 1921 r. w mie軼ie by這 61,2% Polak闚, 38,1% 砰d闚 i 0,7% Niemc闚. W 1931 r. odsetek Polak闚 wynosi 67,9%, ludno軼i 篡dowskiej 31,4% oraz niemieckiej 0,7%. Nast徙i豉 wi璚 korzystna zmiana w liczbie narodowo軼i polskiej.


6. Parafia Lubraniec w okresie II wojny 鈍iatowej


Ostatnia wojna przynios豉 nie tylko szkody materialne, w parafii Lubraniec, ale 鄉ier i cierpienie ludzkie, tak瞠 os鏏 duchownych. Jednym z wielu, kt鏎zy ponie郵i 鄉ier by ks. Eliasz Wincenty, proboszcz pobliskiej parafii Zg這wi帷zka, gdzie 6 X 1941 r. zosta aresztowany i osadzony w obozie przej軼iowym w L康 nad Wart, a nast瘼nie w obozie koncentracyjnym Dachau. Zgin掖 w transporcie w 1942 roku . R闚nie ks. Marian Kuczy雟ki, od 11 sierpnia 1937 r. prefekt i wikariusz pomocniczy w Lubra鎍u, zgina 18 XI 1939 r. zastrzelony w lesie niedaleko obozu przej軼iowego w G鏎nej Grupie . Ks. Martenowski Gustaw, od 1918 roku proboszcz w Lubra鎍u, mimo, 瞠 zosta ostrze穎ny o gro嬌ie uwi瞛ienia, a nawet 鄉ierci pozosta w parafii. Przebywa pocz徠kowo w klasztorze w L康zie, po czym wywieziono go do obozu w Dachau, razem z ksi璠zem, dr, mjr kapelanem WP J霩efem Wi郾iewskim, kt鏎y przebywa w Lubra鎍u jako rezydent. Ci篹kie warunki panuj帷e w obozie doprowadzi造 go do 鄉ierci w 1942 roku, a ks. Wi郾iewski zgin掖 w transporcie inwalid闚 11.06.1942 r. R闚nie ks. Ludwik Mieczys豉w Zawadzki, proboszcz parafii w D帳iu Kujawskim zosta aresztowany i wywieziony do obozu w Dachau, gdzie zgin掖 3.09.1942 r. Ks. Roman J璠rychowski proboszcz parafii w Lubra鎍u od 3 czerwca 1908 r., kt鏎e zamienia na w豉sna pro軸 w 1918 r. na probostwo w D帳iu Kujawskim, w 1920 roku zg這si si na kapelana wojskowego i zosta odznaczony Krzy瞠m Walecznych za m瘰two wykazane w czasie wojny polsko- rosyjskiej. W uznaniu nienagannego 篡cia, pracy duszpasterskiej i patriotycznej mianowa go biskup Zdzitowiecki honorowym kanonikiem kolegiaty kaliskiej. W czerwcu 1934 r. zwolni豉 go w豉dza diecezjalna z pracy duszpasterskiej z powodu choroby p逝c i ci篹kich operacji. Odznacza si 瘸rliwo軼i w pracy duszpasterskiej, otacza trosk wychowywan m這dzie, mia weso貫 i zawsze m這dzie鎍ze usposobienie. By wi篥niem obozu Dachau, gdzie zgin掖 z powodu choroby i wycie鎍zenia w lutym 1942 roku . Ks. Stanis豉w Olejnik, wikariusz w Lubra鎍u, przeniesiony w roku 1939 do parafii Sadlno, zosta aresztowany i przewieziony do oboz闚 w Szczeglinie, p騧niej Sachsenhausen, a w grudniu 1940 roku do Dachau. Z obozu nawi您a kontakt listowny z mieszka鎍ami Lubra鎍a, kt鏎zy wspomagali go paczkami 篡wno軼iowymi, a do wyzwolenia w 1945 roku. P騧niej prowadzi prac duszpastersk w鈔鏚 uwolnionych z Dachau Polak闚. Ks. Suck Teodor, administrator parafii w Zg這wi帷zce do 1902 r., gdzie odnowi ko軼i馧 i dobudowa do niego kaplic , zosta aresztowany przez Niemc闚 6.10.1941 r. i wywieziony do obozu w Dachau. Tam jako numer 28156 wi瞛iony by a do swojej 鄉ierci 7.02.1942 r.


W roku szkolnym 1938/39 na obszarze parafii istnia造 dwie szko造, w obydwu religii naucza ks. Miastkowski Antoni, od wrze郾ia 1938 r. wikariusz pomocniczy w Lubra鎍u. By cichym, spokojnym i powa積ym kap豉nem. Po pierwszym wrze郾ia 1939 roku obie te plac闚ki nie mog造 wznowi nauczania, tak瞠 religii. W pa寮zierniku 1939 roku ks. Miastkowski stawi si wraz z nauczycielami z Lubra鎍a we W這c豉wku, na konferencj zorganizowan przez niemiecki w豉dze okupacyjne, kt鏎a mia豉 dotyczy wznowienia nauki polskich dzieci. Zosta tam aresztowany w gmachu inspektoratu szkolnego i wraz z innymi nauczycielami wywieziony do obozu w Prusach Wschodnich. P騧niej przebywa w obozie w Dzia責owie, gdzie prawdopodobnie zgin掖 wiosn 1940 roku, poniewa od momentu wywiezienia z W這c豉wka, tak jak inni pedagodzy z Lubra鎍a, nie da znaku 篡cia. W czasie wojny utraci mienie i ok. 500 ksi捫ek, kt鏎ych cz窷 w 1945 r. trafi豉 do reorganizacji Biblioteki Seminarium Duchownego we W這c豉wku . Na budynku Liceum Og鏊nokszta販帷ego przy ul. Brzeskiej w Lubra鎍u, jest przymocowana tablica po鈍i璚ona pomordowanym nauczycielom. Na tablicy znajduje si napis: r0;Nauczyciele pomordowani przez hitlerowc闚 1939 roku. W. Gawrysiak, C. Kosmalski, J. Kuzio, J. Malendowicz, T. Miziarski, J. Olszewski, B. Sobczak, E. Wi郾iewski, S. Zalewski ku pami璚i w XX rocznic wyzwolenia PRLr1; .


R闚nie losy ksi璠za Henryka Ko豉wskiego, kt鏎y przebywa trzy lata jako wikariusz w parafii 鈍. Jana Chrzciciela, p騧niej jako proboszcz parafii w D帳iu Kujawskim, s nieznane, po wywiezieniu go przez Niemc闚, w 1940 roku, do obozu w Inowroc豉wiu .


Tak瞠 parafianie Lubra鎍a ponie郵i szkody w czasie II wojny 鈍iatowej. W 1939 roku liczba katolik闚 w parafii wynosi豉 4860. W czasie okupacji wysiedlono ok. 85% ludno軼i, kt鏎a do 29 XI 1948 powr鏂i豉, ale w 75%. W obozach niemieckich zgin窸o 12 os鏏, rna wolno軼ir1; 5. 30 os鏏 zosta這 kalekami, a 50 straci這 dach nad g這w. Przed 29 XI 1948 parafia posiada豉 4900 wiernych .


Czynno軼i religijne w czasie okupacji niemieckiej, w ko軼iele i poza nim wykonywa w trudnych warunkach ks. proboszcz Gustaw Maternowski i wikariusz pomocniczy Antoni Miastkowski. Od 6 X 1941 tylko proboszcz Martenowski. Po jego aresztowaniu do zako鎍zenia wojny nie by造 odprawiane w parafii nabo瞠雟twa. Po jego zatrzymaniu organista Antkowski wyni鏀 z ko軼io豉 puszk z Naj鈍i皻szym Sakramentem, ukry j i w ten spos鏏 uchroni j przed profanacj ze strony policji niemieckiej. Lubranieccy parafianie udawali si na niedzielne i 鈍i徠eczne msze 鈍. do kaplicy Orionist闚 w Zagrodnicy, niedaleko Izbicy Kujawskiej. Tam przyst瘼owali do sakrament闚, zawierali 郵uby ko軼ielne i chrzcili dzieci. Jak podaje ks. Librowski do ko鎍a 1946 roku nie by這 ma鹵e雟twa nie posiadaj帷ego 郵ubu ko軼ielnego i nie dosz這 do rozwodu .


Ks. Stanis豉w Librowski pisze, 瞠 Ko軼i馧 parafialny pod wezwaniem Matki Boskiej Szkaplerznej, zosta uszkodzony w czasie dzia豉 wojennych, w pierwszej po這wie wrze郾ia 1939 roku. Po 6 X 1941 r. Niemcy zamienili 鈍i徠yni najpierw na getto dla miejscowej ludno軼i 篡dowskiej, a p騧niej na magazyn i spichlerz. W znacznej mierze uleg zniszczeniu wewn皻rzny wystr鎩 ko軼io豉, a pomniki i ich napisy zdewastowano.

Ostatnie artyku造
Inwentaryzacja cment...
Modlitwa pi璚iu palc闚
Z dziej闚 ko軼io堯w ...
REGULAMIN CMENTARZA ...
Rachunek sumienia do...