Dzieje parafii Lubraniec po drugiej wojnie światowej, cz. 5
Dodane przez Administrator dnia Marzec 22 2011 21:28:40
Autor: Monika Lewandowska,

praca magisterska napisana w Papieskim Wydziale Teologicznym w Warszawie, Sekcja św. Jana Chrzciciela na seminarium z historii Kościoła pod kierunkiem ks. dra hab. Witolda Kujawskiego

Rozdział V. Sakralne zabytki Lubrańca

§1. Kościół pod wezwaniem Matki Boskiej Szkaplerznej w Lubrańcu


W świątyni lubranieckiej znajdują się liczne i cenne zabytki minionych wieków. Oprócz tablicy erekcyjnej, z piaskowca, z podobiznami fundatorów poprzedniego kościoła, znajduje się chrzcielnica rzeźbiona w drewnie z XVI wieku, z bogato zdobioną czarą unoszoną przez rzeźbę anioła. Obraz św. Józefa z Dzieciątkiem z XVII wieku, ze srebrną bogato trybowaną sukienką i koronami rokokowymi oraz krucyfiks późnogotycki. Ołtarz główny z rzeźbioną grupą Chrztu w Jordanie. W zakrystii znajduje się obraz na płótnie rEcce homor1; z XVI wieku.

W lewym ołtarzu bocznym, znajduje się rzeźba w drewnie Matki Bożej z Dzieciątkiem z 1520 roku , która została poddana konserwacji, w połowie 1997 roku, ponieważ była bardzo zniszczona, brakowało między innymi prawych dłoni Maryi i Dzieciątka, a drewno było zaatakowane przez owady. Dzięki zaangażowaniu specjalistów z Przedsiębiorstwa Konserwacji Zabytków z Torunia, rzeźba odzyskała pierwotny koloryt i dawne piękno . Również obraz Matki Bożej z Dzieciątkiem z XVII wieku, który wymagał konserwacji, został przeniesiony do Muzeum Diecezjalnego we Włocławku .


Oto, w jaki sposób Kopczyński opisał budynek plebani w Lubrańcu: rObok kościoła, którego wieżę gotycką już z dala widać jadąc szosą od Włocławka, wśród gęstwiny drzew stoi stary piętrowy dworek, w którym od setek lat rozgościła się plebania. Pierwszy raz w życiu zetknąłem się tak z bliska z atmosferą kościoła i jego otoczeniem. Na plebanię wchodziło się po kilku schodkach przez ciężkie, okute drzwi do obszernej z natury swej budowy sieni, lecz do niemożliwości zwężonej przeróżnymi szafami i skrzyniami, po części malowanymi na czarno, o których zawartości nigdy się nie dowiedziałem, a może nawet i proboszcz nie bardzo wiedział, co się w nich znajduje. Jednakże strzegł ich. (r30;) Z sieni przechodziło się przez wąski przedpokoik, gdzie po prawej stronie był pokój jadalny, za nim zaś pokoikr30;r30;. Po lewej stronie była duża kuchnia. (r30;) Zaraz przy wejściu do księżych pokoi, dużych, a niskich, o małych owalnych u góry oknach, a szerokich, lśniąco białych parapetach, uderzał zapach jabłek, porozkładanych na każdej wolnej płaszczyźnie. (r30;) Skromne łóżko, biurko, szafka i kilka różnych krzeseł, łącznie z fotelem bujanym dla wybrańców, stanowiły całe umeblowanier1; .


W muzeum parafialnym imienia Tysiąclecia Chrztu Polski, które zajmuje pomieszczenia na piętrze północnej przybudówki przy prezbiterium, znajdują się zbiory obejmujące liczne przedmioty należące do kościoła oraz kilka eksponatów z okolic Lubrańca. Szafa późnobarokowa, zakrystyjna lub bracka, z początku XVIII wieku, zewnątrz wykładana lustrami, wewnątrz z malowniczymi scenami: pośrodku ofiarowanie Izaaka, na tle architektury ogrodowej, w podniebiu gołębica jako symbol Ducha św., na drzwiach prorocy Melchizedech i Aron. Obraz Matka Boska z Dzieciątkiem Szkaplerzna, z okresu baroku, drugiej połowy XVII wieku i obraz Matka Boska Częstochowska, z drugiej połowy XIX wieku. Wiele rzeźb z XVII i XVIII wieku, między innymi: Chrystus Ukrzyżowany z XVII wieku, uszkodzona, głowa św. Jana Chrzciciela, z drugiej połowy XVIII wieku i wiele innych przeniesionych tam z dawnego kościoła. Poza tym znajdują się tam jeszcze kielich, taca, ampułki srebrne, pozłacane, wysadzane kamieniami z XVII, kielichy srebrne z lat 1715, 1716, 1728 .

W kościele założono piękne witraże ufundowane przez Elżbietę Piwnicką, która przekazała na nie oraz podłogę z terakoty ponad 10000 rubli. Wykonano je w pracowni Franciszka Białkowskiego w Warszawie, według projektu artysty malarza Edwarda Trojanowskiego, wybitnego kolorysty . W prezbiterium znajduje się Oko Opatrzności, Serce Najświętszej Marii Panny, Serce Jezusa, Michał Archanioł i orzeł jako symbol św. Jana Ewangelisty. W nawie śś. Elżbieta, biskup Stanisław, Jacek, Kazimierz; w transepcie w oknach ostrołukowych św. Augustyn, Wojciech, Jadwiga i błogosławiona Kinga. W rozetach św. Stanisław Kostka i Anna nauczająca Marię .

Ściany prezbiterium zdobią wspaniałe malowidła malarza Bronisława Kopczyńskiego, z lat 1933-35: Chrystus Ukrzyżowany, Spotkanie św. Piotra z Chrystusem, Chrystus kroczący po falach jeziora Genezaret, Św. Jan Kanty okrywający nędzarza, Św. Andrzej Żurawek i widok starego kościoła w Lubrańcu, a w transepcie dwie duże sceny: Obrona Jasnej Góry oraz Chrystus błogosławiący światu .


rCechą charakterystyczną czasów powojennych, z wielu powodów niełatwych, jest wzrost budownictwa sakralnego i rozwój sieci parafialnej. Odbudowano zniszczone przez okupanta świątynie i budowano nowe w rozwijających się miastachr1; .

Zakrystia kościoła utraciła w czasie okupacji monstrancję, dużą ilość ornatów i kap z akcesoriami, a także bielizny kościelnej i ksiąg liturgicznych. Inną monstrancję i kielichy uratował organista Kazimierz Antkowski . Po zniszczeniach wojennych, w latach 1945- 1948 naprawiano z zapałem wszystkie uszkodzenia. Dzięki staraniom księży, którzy po wojnie tu pracowali, a zwłaszcza dzięki zabiegom ks. infułata Kuźmińskiego, jak również dzięki ofiarności parafian, świątynia została wyposażona we wszystkie szaty liturgiczne. Otrzymała też bardzo ładną, stylową monstrancję, oprawioną kosztem 550 000 zł. Ponadto w 1949 roku sprawiono dwa piękne, w gotyckim stylu, dębowe krzesła i 18 ławek dębowych rzeźbionych. Organy zostały fachowo naprawione i nastrojone .

Parafianie zakupili cztery nowe, bardzo harmonijne dzwony (stare wywieziono do Poznania lub Wrocławia). Największy dzwon, ważący 905 kg, ozdobiono wygrawerowanymi napisami: Królowej Korony Polskiej, rok 1946 i Lubraniec; średni, wagi 505 kg r11; św. Jan Chrzciciel, 1946 r., Lubraniec; mniejszy ważący 258 kg r11; św. Józef, 1946 r., Lubraniec . Poświecenie dzwonów odbyło się 16 lipca 1946 r. Należy podziwiać determinację fundatorów dzwonów, przecież było to zaledwie rok po zakończeniu najstraszniejszej w dziejach wojny. Niech o duchu tej sprawy zaświadczy autentyczny tekst pisma Zarządu Komitetu Fundacji Dzwonów dla Kościoła parafialnego w Lubrańcu.


rDo Członka Komitetu Fundacji Dzwonów Pana Wawrzonkowskiego W Ossowie

Załączając przy niniejszym 6 szt. deklaracji na ofiary w naturze uprzejmie prosimy Pana o łaskawe natychmiastowe przystąpienie do obejścia wszystkich parafian w Jego gromadzie dla wypełnienia i podpisania deklaracji. Chodzi o to by deklaracje te podpisane wpłynęły w niedzielę 31 marca na ręce Przewodniczącego Komitetu dla zorientowania się w jakim stosunku procentowym ofiary pookrywają zamówione dzwony. Przepraszamy za trud, jaki na Pana nakładamy, sądzimy jednak, że dla dobra sprawy Pan nam to wybaczy i przybędzie w w/w terminie do plebanii z pomyślnym wynikiem swej pracy. Lubraniec 26.03.1946 r. podpisy Sekretarz (podpis nieczytelny) Przewodniczący: Ks. Stanisław Kuźmiński.


Z wizytacji, z roku 1950, dowiadujemy się, że cmentarz kościelny był otoczony świeżo odremontowanym murem, przy tym zdobił go nowy piękny cementowy chodnik, który ciągnął się dokoła świątyni. Plebania i budynki gospodarcze zostały odpowiednio odremontowane, również organistówka. Obok świątyni znajdował się dom fundacji sp. ks. kanonika Ludwika Bromirskiego, niefortunnie zapisany na gminę miejską. Połowa tego domu zniszczona przez Niemców, została całkowicie odbudowana, kosztem parafii, wynoszącym ponad 800 000 zł. Mieszkały tam siostry i mieściła się kancelaria parafialna .

W 1953 roku pomalowano na plebani dziwi i okna farbą olejną, także pomalowano farbą olejna lamperię w kościele .

W czasie wizytacji, w 1960 roku, dziekan brzeski zauważył, że kościół w Lubrańcu jest utrzymany w wielkiej czystości i porządku, ale w wyniku dużego zawilgocenia odpada w wielu miejscach polichromia. Po wojnie w pięknym lubranieckim kościele wdała się wilgoć, od której ucierpiała najbardziej polichromia . Plebania była w dobrym stanie i dobrze utrzymana. Sublokator dr Cebertowicz, po wielu latach, usunął się z małżonką zostawiając całą plebanie do dyspozycji ks. kan. Ulatowskiego. Organistówka i budynki znajdowały się w dość dobrym stanie, a w zakrystii znajdowała się dostateczna ilość szat liturgicznych i bielizny kościelnej .

W 1961 roku zakupiono trzy alby, komże i nakrycia na ołtarz. Poza tym poprawiono dach kościoła oraz założono trwałe tabernakulum (ognioodporne). Plebania była w dobrym stanie, założono rynny, poprawiono dach oraz założono zlew i szambo .

W grudniu 1964 roku zostały zakończone prace nad centralnym ogrzewaniem kościoła ciepłym powietrzem, rozpoczęte wiosną tego samego roku. Parafianom udało się zgromadzić na ten cel, 150 000 zł., w ciągu kilku miesięcy. Pracami kierował pan Lewandowski z Brześcia Kujawskiego .


Proboszcz Bolesław Perzyna w roku 1968, zaprojektował i wykonał sam następujące czynności: przed plebaniom wyciął stare krzewy, nawiózł ziemi i zbudował ozdobione głazami zakrzewisko, z roślinnością bagienną. Po drugiej stronie od wejścia na plebanie urządzone zostało alpinarium z roślinnością płożącą wieloletnią. Pod parkanem posadzono drzewka i krzewy rzadkich roślin. Podobnie bramy żelazne na podwórze plebańskie i do ogrodów projektowane przez niego samego, a wykonane w zakładzie J. Jakubowskiego we Włocławku. W tym samym roku zakupiono też trzy alby i trzy komże. Również w roku 1968 postawiono nowe krzyże na cmentarzu przykościelnym (misyjny).


Przerobiono też piwnicę pod plebaniom. Stare walące się schody od strony ogrodu rozebrano, pod werandą zrobiono piwnicę, dwie następne piwnice otynkowano i dano wszędzie cementową posadzkę oraz właściwe oświetlenie. Założono także od strony południowej plebani sad owocowy i winnicę, wszystko ogrodzono siatką drucianą. Proboszcz ówczesny zanotował w kronice parafii, że praca w sadzie sprzyja zdrowiu i wypoczynkowi po pracy duszpasterskiej .


W latach 1970 r11; 1971, z inicjatywy proboszcza parafii Bolesława Perzyny, dokonano przebudowy wystroju prezbiterium, podwyższono podłogę prezbiterium i pokryto płytami marmurowymi, zbudowano okazałe schody i ołtarz soborowy z marmuru. Na podwyższenie prezbiterium użyto żwiru i cementu. Pracę wykonali bezpłatnie murarze z terenu miasta i wiosek. Elementy marmurowe wykonały na zlecenie Zjednoczenia Kamienia Budowlanym mającego swa siedzibę w Krakowie, Kieleckie Zakłady Kamienia Budowlanego, ul. Ściegiennego 5. Zbudował schody marmurowe, zakładał posadzkę, kamieniarz z Torunia Modrzyński. Ambonę drewnianą wykonał stolarz z Włocławka. Wzdłuż ścian kościoła dano ławy dębowe/63 m. bieżące, wykonane przez miejscowych stolarzy. Przeprowadzono również nowa elektryfikację kościoła. Wszystkie przewody zostały przeprowadzone w metalowych rurkach ukrytych pod tynkiem. Podobnie przewody radiofoniczne. Prace instalacyjne wykonał elektryk z Włocławka, Antoni Dutkiewicz.


Wzdłuż sadu plebańskiego, przy ul. Sienkiewicza, w roku 1971, zbudowano parkan na miejsce poprzedniego, zupełnie zniszczonego. Przeprowadzono również gruntowny remont organów , odnowiono polichromię kościoła, ale przedtem doprowadzono otoczenie świątyni do właściwego stanu: odnowiono parkan przykościelny, dokonali tego miejscowi murarze Antczak i Kręcicki, parafianin Józef Dąbrowski założył nowe rynny, malowania wierzy podjął się Szczepan Lewandowski zamieszkały we Włocławku, ul. Łubna 2, pochodzący z Lubrańca. Nowe, solidne bramy na podwórze plebańskie i organistówkę wykonano w zakładzie Józefa Jakubowskiego we Włocławku, ul. 20 stycznia 24 .


W marcu 1972 roku plebania zawarła umowę z kierownikiem Zakładu Konserwacji Zabytków w Toruniu Józefem Tlibiem, w sprawie renowacji polichromii kościoła, malowania i złocenia ołtarzy. Prace miał wykonać artysta plastyk z Grudziądza Teodor Nowak. Do pracy miał przystąpić z początkiem sierpnia, ale tak się nie stało i umowa została zerwana, a pracę rozpoczął Teodor Szukała z Poznania 23 października 1972 roku .


W roku 1973 były kontynuowane prace nad renowacja polichromii kościoła. Kosztem 15 000 zł. została odnowiona zabytkowa chrzcielnica z XVI w. Projekt brakującej pokrywy został wykonany przez Teodora Szukałem, prowadzącego prace malarskie w kościele. Zakupiono czerwony dywan przed ołtarz Najświętszego Sakramentu . W związku z przygotowaniami do Nawiedzenia kopii Obrazu Matki Boskiej Jasnogórskiej, w 1975 roku otynkowano plebanię i organistówkę, założono we wszystkich mieszkaniach na piętrze płytki podłogowe, zbudowano łazienkę i pomalowano wszystkie pomieszczenia .


Bronisław Osicki, brat proboszcza, który posiadał zakład malarski, razem z trzema pracownikami, w 1978 roku, pomalował drzwi kościelne, zakrystię, salę katechetyczną, muzeum parafialne, plebanię i organistówkę, drzwi i okna plebani, salę katechetyczną na organistówce i w Redczu Wielkim oraz stoliki i ławki w wyżej wymienionych salach. Naprawiono również mury i dach kościoła, dodano rynny z podkładami blaszanymi i betonowe ich odpływy oraz wymieniono wiązania i deski .

Podczas wizytacji kanonicznej parafii p. w. Matki Boskiej Szkaplerznej w Lubrańcu, przeprowadzonej przez ks. kanonika Leonarda Karolewskiego, 23 maja 1978 roku, stwierdzono, że chór był dostatecznie duży, posiadał organy czternasto głosowe wykonane przez Adolfa Hofanna, w latach 1909-1911. Również w tamtym czasie zainstalowano napęd elektryczny .


Ks. proboszcz Osicki, zanotował w kronice parafialnej, w 1979 roku, że parafianie nawieźli piasku w celu podwyższenia chodnika, założono cementowe płytki przy głównym i bocznym wejściu do kościoła i zbudowano studzienki dla łatwiejszego odpływu wody.

W 1980 roku na plebani zainstalowano urządzenia c.o., podłączono wodę z wodociągu, do przedsionka zakrystii i na plebanię( 250 800 zł.) oraz na cmentarz grzebalny (14 000 zł.) , zrobiono drewnianą boazerię w sali parafialnej (32 000). W 1982 roku przy ofiarnym zaangażowaniu parafian nawieziono kamieni polnych, żwiru, wykonano wykop- zbudowano podium i ołtarz na cmentarzu przykościelnym do odprawiania Mszy św. na zewnątrz, zwłaszcza w uroczystość Bożego Ciała i odpust parafialny. W listopadzie założono w absydzie kościoła wykonane przez Ryszarda Janka w Poznaniu wg projektu ks. W. Kiliana salezjanina z Lutomierska witraże.

W roku 1983 dach był pokryty dachówką, piorunochron założony. Kościół był ogrzewany centralnie systemem Mahra.

W latach 1985-1986 poprawiono uszkodzoną przy układaniu instalacji nagłośnieniowej polichromię wykonaną uprzednio przez A. Szymkowskiego, który też zaprojektował ozdobne pancerne drzwi główne, nową, piękną, o dużych walorach artystycznych kratę w kruchcie kościoła, na której oprócz srebrnego orła z koroną, znajdują się cztery herby: Lubrańca, Lubrańskich, Jana Pawła II i Kardynała Stefana Wyszyńskiego . Naprawiono też organy oraz dach .


Podczas wizytacji dziekańskiej parafii, przeprowadzonej w 1988 roku kościół parafialny to jest: mury, dach, rynny, odpływ wody, chodniki, ogrodzenie, drzwi i zamki, instalacje elektryczne i odgromnikowe znajdowały się w dobrym stanie. Wnętrze świątyni było umeblowane wystarczająco, ale tabernakulum zbyt skromne według księdza dziekana. Ogrzewanie, radiofonizacja, oświetlenie, zabezpieczenie przeciwpożarowe były bez zarzutu. Prezbiterium bardzo dobrze przystosowane do odnowionej liturgii. Dach plebani i zewnętrzne tynki w bardzo dobrym stanie. Na plebanii była łazienka oraz centralne ogrzewanie. Wikariusze mieszkali na plebani. Organistówka była w dobrym stanie, połowę domu zajmowała żona po zmarłym organiście, w drugiej połowie mieściły się salki katechetyczne. Garaże, komórki, stodoła są były również w dobrym stanie. W ostatnim czasie przeprowadzono kapitalny remont organów pod kierunkiem Diecezjalnej Komisji.


W 1993 roku został dokonany kapitalny remont ławek ustawionych w głównej płaszczyźnie świątyni. Proboszcz miał trudności ze znalezieniem odpowiednich specjalistów, którzy podjęli by się tego remontu, ponieważ ławki są szklone, z twardego drewna- dębu. W końcu znaleźli się fachowcy, którzy dokonali odpowiedniej konserwacji. Także do kaplic świątyni zakupiono dwadzieścia dodatkowych ław z modrzewia, przez to zwiększyła się liczba miejsc siedzących .

Rok później zostało założone na wierzy kościoła dwadzieścia nowych okien górnych i potrójne okno frontowe. Wtedy też odbyła się naprawa dachu i rynien przy kościele parafialnym .


W 1994 roku oprócz remontu wieży, przeprowadzono prace przy budynku parafialnym, gdzie znajdowała się główna sala katechetyczna. W sali tej prowadzone było poradnictwo rodzinne, konferencje przedmałżeńskie, spotkania z rodzicami dzieci pierwszo komunijnych, odbywały się spotkania zespołu muzycznego dzieci i młodzieży oraz inne. Została również wyremontowana większa sala, założono nowe okna, nowe drzwi od frontu i podwórza, także zakupiono nowe meble. Mury budynku dużej sali katechetycznej i garaży zostały elementami żelaznymi umocnione i naprawione. Na miejsce starej drewnianej stodoły został postawiony nowy murowany budynek pokryty blacho-dachówką. Proboszcz pisze, również w kronice, że na bieżąco są przeprowadzane takie czynności jak naprawa rynien uszkodzonych lub ich wymiana, zwłaszcza po srogiej zimie trzeba naprawiać dach często zniszczony przez sople lodowe, dlatego założono żelazne ochronne barierki, ale bywają przypadki, że duży sopel potrafi uszkodzić barierkę i uczynić znaczące ubytki w dachu .

Ks. kan. Józef Osicki, od roku 1996, podjął się trudnego zadania dokonania remontu świątyni. Wymieniono na niej wierzę i poszycie dachu przez założenie blachy miedzianej. Parafianie mogli podziwiać nowe brzmienie dzwonów, zainstalowano jeden z najnowocześniejszych w Europie systemów: rMovetronr1;. Nowy system zainstalowano na wieży kościoła, ponieważ zmniejsza sześciokrotnie drgania, co jest bardzo ważne jeśli chodzi o trwałość wieży tak wysokiej . Później nadszedł czas na odnowienie wnętrza świątyni. Powołana przez ks. dziekana Osickiego komisja jednoznacznie opowiedziała się za przeprowadzeniem prac konserwatorskich. Aby oddać całe piękno świątyni zdecydowano o założeniu dodatkowego oświetlenia . Postanowiono tego dokonać jako wotum parafian z racji Wielkiego Jubileuszu Chrześcijaństwa Roku 2000. Poza tym, ks. Osicki podjął decyzje o podjęciu poważnych prac remontowych z jeszcze jednego powodu, kilka lat przed objęciem przez niego parafii w kotłowni węglowej kościoła wybuchł pożar, który spowodował nie tylko duże zniszczenia wewnątrz budynku, ale nawet uszkodził wiele obrazów ściennych, zwłaszcza w prezbiterium i kaplicach. Przy ołtarzach brakowało wiele elementów dekoracyjnych (jeszcze z czasów ostatniej wojny św.) oraz nastąpiła bardzo duża inwazja drewno owadów .


Ks. Biskup Ordynariusz Bronisław Dębowski przybył w roku 2000, do parafii, aby poświęcić odnowioną polichromię świątyni, oświetlenie i nowy system grzewczy .

Ksiądz prałat Józef Osicki bardzo dbał o powierzone mu dobra parafii. To dzięki niemu wykonano kapitalny remont organów, renowację witraży . Oprócz czyszczenia organów, ochrony niszczejącego drewna przed owadami, nastąpiła wymiana uszkodzonych części metalowych i drewnianych, łącznie z klawiaturą nożną . Został wyremontowany parkan i żelazne furtki oraz bramy przykościelne, a przy współpracy z Urzędem Gminy i Miasta w Lubrańcu zainstalował oświetlenie zewnętrzne i bardzo mocną kostkę brukową, która jest jednocześnie ozdobna, na drodze procesyjnej. Prace prowadzono według wskazań diecezjalnego konserwatora zabytków . Dokonano również renowacji groty Matki Boskiej z Lourdes, zbudowanej w 1953 roku . Wymieniono ziemię, zasadzono niskopienne krzewy i przeprowadzono renowację całej groty . Wyremontowano plebanię i jej otoczenie. W roku 1996 na remont plebani składało się: zbicie starych tynków, naprawa ubytków w różnych częściach budynku .


W roku 2000 zostały odnowione dwa żyrandole usytuowane w kaplicach kościoła oraz stalowego krzyża procesyjnego. Trwała renowacja żyrandola w nawie głównej oraz kinkietów , a w 2001 dach plebani, kominy wymagały remontu, również balkon i taras od strony ogrodu. Nastąpiła wymiana kaloryferów. Założono system grzewczy na węgiel i miał. Od strony frontowej zostały założone drzwi pancerne z twardego drzewa, a także wymieniono zniszczone okna na nowe.W 2002 r. został zakupiony fotel z krzesłami wykonane w stylu starej rzeźby, przeznaczone dla kapłana i służby liturgicznej.


§2. Cmentarz grzebalny z zabytkowymi nagrobkami i kaplicą św. Anny

W przeszłości pochówek odbywał się pod kościołami i na okalających je cmentarzach. Zmarłych z parafii Lubraniec chowano na dwóch cmentarzach, kościelnym i kaplicznym. Pierwsze wykorzystane miejsca wiecznego spoczynku na cmentarzu przy kaplicy św. Anny pochodzą z 1736 r. Dopiero w 1804 r. spoczął tam miejscowy organista i w następnych latach też tam składano ciała .


Wówczas cmentarz kościoła parafialnego nie był ogrodzony. W 1815 ks. Jórkiewicz, administrator klasztoru i probostwa, zwrócił się z prośbą do parafian, o ofiary, na jego opodatkowanie. Zebrał 13 zł. i 2 gr. W 1826 roku cmentarz ogrodzony był z trzech stron, a z czwartej okopany rowem. Musiano jednak rozebrać to ogrodzenie, w 1833 r. Komisarz Obwodu Kujawskiego powiadomił Dozór kościelny, że zgodnie z wcześniejszą prośbą pozwala okopać cmentarz rowem. W 1837 roku ks. Jórkiewicz żądał od burmistrza, aby ten przysłał ludzi do wykopania rowu i obsadzenia go drzewami. W 1843 r. ten sam kapłan zebrał ofiarę na bramę cmentarza w wysokości 122 zł., a wydano 229 zł. 21 gr., nadwyżkę pokrył ksiądz z własnych pieniędzy. Cmentarz jednak okazał się za mały i ks. Michał Orzechowski, tymczasowy administrator parafii nie mogąc porozumieć się z mieszczanami, których grunty przylegały do niego, zwrócił się z prośbą o jego powiększenie do Naczelnika Powiatu, jednak bez skutku. Dopiero dziedziczka Lubrańca, Joanna Mniewska dała mieszczanom więcej ziemi, niż ci na poszerzenie cmentarza. Dodatkowo zapisała przed śmiercią 600 rubli na jego ogrodzenie. Z tej sumy w 1903 r. dokupiono jeszcze dużą część ziemi od Marcina Lewandowskiego. Postawiono ogrodzenie z trzech stron murowane, a z czwartej, z powodu nierówności terenu ogrodzono sztachetami, wydano na to 1960 rb. 90 kop., resztę pieniędzy przeznaczono na budowę powstającego wtedy kościoła.


Cmentarz grzebalny Niemcy, również starali się zniszczyć i zbezcześcić. Wszystkie napisy na pomnikach i nagrobkach, świadczące o polskości, usunęli lub zamalowali . Podobnie postąpili hitlerowscy z cmentarzem żydowskim zlokalizowanym na tzw. Brzezinie. Pocięli nagrobne płyty i wykorzystywali do budowy chodników, wkopując je w ziemię w charakterze krawężników. Większość z nich została wydobyta z ziemi podczas robót drogowych prowadzonych przy alei Lipowej w latach 1999-2000 oraz w roku 2008. Obecnie znajdują się na terenie ZUK w Lubrańcu. Macewy są wykonane głównie z piaskowca, pochodzą prawdopodobnie z przełomu XIX i XX wieku i z pierwszej połowy XX w. Wiele z nich udało się złożyć i odczytać .


30 marca 1946 parafia otrzymała od Urzędu Ziemskiego we Włocławku 2 ha terenu w celu powiększenia cmentarza .

W 1948 r. władze gminy Piaski zamierzały utworzyć gminny cmentarz komunalny, chcąc oddzielić ten obszar od wpływów Kościoła rzymskokatolickiego i zapewnić osobą niewierzącym lub innego wyznania pochówek. Na sesji GRN 9 grudnia 1948 r. podjęto jednogłośnie uchwałę o założeniu takiego cmentarza i w tym celu wystąpiono do Starostwa Powiatowego o przydzielenie gminie byłego cmentarza poewangelickiego w Sarnowie .

Z wizytacji kanonicznej biskupa Korszyńskiego, z 1950 r. dowiadujemy się że cmentarz jest ogrodzony z trzech stron murem, a z jednej strony żywopłotem. Jest dobrze utrzymany. Dla powiększenia cmentarza zakupiono 2 h ziemi i obsadzono teren drzewkami lipowymi .

W 1953 r. ogrodzono cmentarz grzebalny siatką. Wiosną i jesienią 1964 r. przebudowano bramę cmentarza, naprawiono parkan, ogrodzono siatką nowy cmentarz . W 1968 r. nowa część cmentarza ogrodzona jest siatka, a stary cmentarz oparkaniony jest murem remontowanym przed dwoma laty. Nowy cmentarz obsadzono drzewkami i ładnie zagospodarowano .

W 1968 r. postawiono nowe krzyże na cmentarzu grzebalnym. W 1978 r. parafianin Henryk Paradziński otynkował kaplicę na cmentarzu grzebalnym i parkan cmentarny. Bronisław Osicki, brat proboszcza, który posiadał zakład malarski razem z trzema pracownikami pomalował kaplice cmentarną wewnątrz i zewnątrz, ogrodzenie cmentarne i bramy w podwórzu. W czasie probostwa ks. Osickiego przy współpracy z władzami samorządowymi uporządkowano cmentarz parafialny. Powstały zbiorniki na śmieci, alejki wyłożono kostką brukową, zrobiono przecinkę drzew, doprowadzono wodę . Wycinkę niezabezpieczonych lub uszkodzonych drzew oraz konarów, które zagrażały ludziom i pomnikom przeprowadzono pod nadzorem konserwatora zabytków. rCmentarz wymaga powiększenia praktycznie nie ma już wolnego miejsca;- tak pisze dziekan kolski, podczas wizytacji w 1988 r.

Z wizytacji ks. Michała Pietrzaka z 21 października 1992 r. dowiadujemy się, że cały cmentarz i groby, były zadbane, porządnie utrzymane .


W roku 1996 na cmentarzu zostały założone na miejsce starych nowe przewody wodne termoplastyczne . W 1999 r. ksiądz proboszcz J. Osicki notuje w księdze ogłoszeń, że cmentarz lubraniecki według oceny stacji sanitarno- epidemiologicznej należy do cmentarzy zadbanych, czysto utrzymanych .

Na lubranieckim cmentarzu utworzono jeszcze oddzielny cmentarz dla luteranów i osobny dla prawosławnych. Ten ostatni założono dla poległych żołnierzy rosyjskich w rewolucji z 1830 roku. Znajdował się na tak zwanej rBrzezinier1; . Cmentarz dla ewangelików znajdował się obok dzisiejszej ul. Nowomiejskiej. W 1955 r. Prezydium MRN w Lubrańcu w podjętej uchwale postanowiło wystąpić z wnioskiem do Ministerstwa Gospodarki Komunalnej o jego zamknięcie. Cmentarz ten był czynny w okresie wojny 1914-1918 i wznowiony w czasie okupacji niemieckiej. Na jego terenie chowano zwłoki osób narodowości niemieckiej, ale później został , ponieważ planowano rozbudowę przyległych terenów. Władze Lubrańca planowały urządzić tam miejski zieleniec, ale plan ten nie został zrealizowany. W latach 1957-1964 pobudowano na przyległym terenie szereg domków jednorodzinnych . Cmentarz żydowski w Lubrańcu - został założony w XVIII wieku i zajmował powierzchnie 1 ha, na której, wskutek dewastacji z okresu II wojny światowej, zachował się tylko jeden uszkodzony nagrobek . W czerwcu 1964 r. władze miasta Lubraniec otrzymały Zarządzenie Prezydium PRN we Włocławku o całkowitym zamknięciu dawnego cmentarza żydowskiego w Lubrańcu.


Na cmentarzu spoczywają księża bardzo zasłużeni dla parafii: ks. Ludwik Bromirski (1828-1901) długoletni, zasłużony proboszcz parafii, kanonik kaliski, oddany pracy kapłańskiej, który odrestaurował kościół i bardzo dbał o utrzymanie go w dobrym stanie , ks. Władysław Ulatowski (1893-1980), ks. Stanisław Kwieciński (1936-1983) kanonik kaliski, sędzia posynodalny, proboszcz i dziekan lubraniecki. Ks. dr Bolesław Perzyna, bardzo oddany sprawą parafii Lubraniec, dbał o wiernych i dobra kościelne. Zrealizował nowy wystrój wewnętrzny kościoła w Lubrańcu, przezwyciężając wiele trudności z tym związanych. Doceniając jego poświęcenie Kościołowi, Biskup Ordynariusz Jan Zaręba mianował go Kanonikiem Honorowym Świetnej Kapituły Kaliskiej. Pracował w Lubrańcu do dnia swojej śmierci, umarł w Dniu Bożego Ciała 6 czerwca 1985 r. Jego pogrzeb, w którym brało udział wielu kapłanów pod przewodnictwem Biskupa Pomocniczego Czesława Lewandowskiego oraz rzesze wiernych z Lubrańca, był wspaniałym hołdem złożonym zasłużonemu kapłanowi . Ks. Eugeniusz Kręcicki, proboszcz parafii w Wąsosze, gdzie odrestaurował wnętrze świątyni i bardzo ożywił religijną działalność parafii. Wspierał działalność dzieci i młodzieży z Ruchu Światło r11; Życie. Pozostawił po sobie pamięć dobrego kapłana i wybitnego kaznodziei. Jego kazania przykuwały uwagę i wzbudzały zachwyt wiernych. Miał wyjątkowy dar słowa i potrafił swoim kazaniom nadać piękną, literacką formę. Był człowiekiem bardzo pracowitym, sumiennym i nie lubiącym rozgłosu. Szanowany przez wiernych, kapłanów i biskupów. Bardzo lubiany przez dzieci i młodzież, którymi potrafił nawiązać dobry kontakt . Ks. prob. Józef Osicki urodzony 27 stycznia 1934 r., w Lubrańcu spędził większość życia kapłańskiego. Święcenia kapłańskie otrzymał 9 kwietnia 1961 r., a w roku 1985 z nominacji biskupa Zaręby, został proboszczem parafii św. Jana Chrzciciela w Lubrańcu, gdzie organizował katechizację, osobiście uczył młodzież i dbał o ich rozwój duchowy. Chętnie bywał na uroczystościach szkolnych, prowadził konferencję przedmałżeńskie, poradnictwo rodzinne, organizował rekolekcję i prowadził kancelarię. Był niestrudzonym głosicielem chwały św. Józefa, którego obraz znajduje się w lubranieckim kościele. Najważniejszą wartością było dla niego odprawianie Mszy św., a priorytetem i radością katechizacja dzieci i młodzieży. Sprawował funkcję dziekana dekanatu Lubraniec, kanonika kapituły katedralnej we Włocławku, a od 2000 roku został mianowany przez papieża Jana Pawła II kapelanem papieskim, czyli prałatem.


Na tutejszym cmentarzu jest zachowanych kilka nagrobków kamiennych, klasycystycznych, z około połowy XIX wieku: Marcjanny Makowskiej, w kształcie postumentu z urną i herbem Okończyk, Jana Grodzickiego, właściciela majątku, w kształcie postumentu z krzyżem, grobowiec rodziny ziemiańskiej Tabaczyńskich z XIX w ogrodzeniu żeliwnym . Grobowiec jest jedyną nienaruszoną pozostałością po dawnych właścicielach wsi Redecz Wielki. W narożniku muru, znajduje się metalowy krzyż przydrożny, ufundowany przez Członkinie Koła Gospodyń Wiejskich z Redcza Wielkiego. Stoi on na miejscu krzyża drewnianego, prawdopodobnie wystawionego po 1945 r. Ogrodzenie również było drewniane, sztachetowe. Drewniany krzyż murszał i zanikał. W maju 1978 r. poświęcenia nowego krzyża dokonał ks. prob. Bolesław Perzyna . Do ważnych grobów należy jeszcze zaliczyć wspólną mogiłę żołnierzy z I wojny światowej z krzyżem katolickim, prawosławnym oraz symbolami islamu i judaizmu .


W kaplicy znajdują się rzeźby późnobarokowe z XVIII wieku: Chrystus Dobry Pasterz, popiersie Boga Ojca, uszkodzone figury dwóch św. Biskupów, dwóch apostołów, prawdopodobnie Piotra i Pawła, anioła, anioła lub św. niewiasty, dwanaście aniołków oraz putta, w większości uszkodzone. Krucyfiks prymitywny z XVIII r11; XIX wieku o reminiscencjach gotyckich. Epitafia kamienne, inskrypcje: Augustyna Słubickiego z synem Aleksandrem z około połowy XIX wieku, Łucji z Zboińskich Słubickiej z córką Marią ze Słubickich Miączyńskiej z drugiej połowy XIX wieku, Joanny ze Słubickich - fundatorki kaplicy, Stanisława Piwnickiego z herbem Lubicz .


Ze sprawozdania z wizytacji kościoła z roku 1598 dowiadujemy się, że kaplica znajduje się za miastem, jest drewniana, wewnątrz ceglana, kryta gontem. Prawdopodobnie była konsekrowana w niedzielę po Święcie Wszystkich Świętych i wtedy też gromadzili się tam licznie wierni na nabożeństwie, także w uroczystość św. Anny, w trzeci dzień Wielkanocy, w trzeci dzień Zielonych Świątek oraz uroczystość św. Marka. W Boże Ciało przybywała tu z klasztoru procesja. Dopiero w roku 1766, podczas kolejnej wizytacji dowiadujemy się, że w Dni Krzyżowe odprawiają się w niej msze św. Obecnie w kaplicy p.w. św. Anny odbywają się nabożeństwa w uroczystość św. Anny, Wszystkich Świętych i w czasie pogrzebów . Wizytator kościoła, ks. Gliński, kan. Włocławski, w roku 1779 pisze o kaplicy, że jest tak zniszczona, że nie opłaca się jej odrestaurowanie. Biskup Rybiński poleca ks. Stanisławowi Wandowskiemu, prałatowi r11; prepozytowi parafii, aby ją rozebrać, drewno oddać starcom z przytułku na opał, a na jej miejscu postawić krzyż .

W 1897 r. kaplicę cmentarną przebudowano, najprawdopodobniej przez Elżbietę Piwnicką, jako miejsce spoczynku jej krewnych, poprzednich właścicieli Lubrańca i Stanisława Piwnickiego męża Elżbiety Piwnickiej .

Kaplica z czasem ulegała zaniedbaniu, a podczas okupacji Niemcy zburzyli jej wieżyczkę i zabrali z niej sygnaturkę. W 1948 roku wieżyczkę odbudowano i umieszczono na niej najmniejszy z ufundowanych w 1946 r. dzwonów, o wadze 110 kg, z napisem: 1946 r., Lubraniec. Przy okazji poprawiono dach na kaplicy, pokrywając go nową dachówką, a także naprawiono ściany, sufit i zbudowano nowy ołtarz, ale generalny remont kaplicy wykonano w latach 2003-2009 . W 1993 r. został przełożony dach na kościele św. Anny . W 1970 r. za probostwa ks. Perzyny w kaplicy cmentarnej zbudowano ołtarz drewniany i przeniesiono część posągów aniołów i świętych z dawnego kościoła .


§3. Krzyże, kapliczki przydrożne i pozostałe zabytki

Kapliczki, figurki świętych i krzyże przydrożne na stałe zrosły się z polskim krajobrazem. Są nie tylko pomnikami sakralnej kultury, są też pamiątką wydarzeń wpisanych w historię miejsc, w których stoją oraz pamiątką po przodkach, którzy je stawiali.


Oto miejscowości, w parafii Lubraniec, w których są następujące krzyże przydrożne: Lubraniec, Górniak r11; krzyż z lat powojennych, Korzeszynek, Lublańczyk, Redecz Kalny, Redecz Wielki Wieś, Redecz Wielki Kolonia, Turowo.


Przed 1932 r. przy drodze z Lubrańca do Redcza Wielkiego, na granicy dwóch majątków: Piaski i Redecz Wielki stała przydrożna kapliczka, zniszczona przez hitlerowców około 1940 roku. Także w tej wsi przy skrzyżowaniu dróg gruntowych znajduje się krzyż-kapliczka, wykonana w 1951 r. z fundacji mieszkańców, przez Czesława Lewandowskiego. Została generalnie odnowiona w 2002 r. na koszt Mariana i Haliny Radaczewskich z Wrocławia. Poświecenia dokonał w maju tego samego roku ks. prob. Józef Osicki. Jak twierdzi jedna z mieszkanek wsi (p. J. Lewandowska), naprzeciw nieistniejącego gospodarstwa po Kołtońskich, stał drewniany krzyż, który został zniszczony przez Niemców w czasie I wojny światowej .


W Biernatkach znajduje się figura Matki Bożej z Dzieciątkiem, z 1990 roku. W Bielawach, również figura Matki Bożej z Dzieciątkiem, ale z roku 1950.


W Kazaniu, natomiast figura Matki Bożej Królowej Polski z 1954. W Końcu znajduje się figura Matki Bożej Niepokalanej z 1957 r., a w Krowicach znajdują się dwie figury: Matki Bożej Niepokalanej z 1987 r. i Pana Jezusa z lat powojennych .


W czasie drugiej wojny światowej miejscowi Niemcy zorganizowali rajd z Lubrańca przez Sarnowo i Topólkę, aż do Zgłowiączki, niszcząc po drodze wszystkie krzyże . Wszystkie krzyże, kapliczki i figury świętych na terenie parafii zostały zniszczone przez Niemców. Zachowała się jedynie figura Matki Boskiej w Redczu Kalnym i kapliczka w Turowie, odnowiona później w czasie probostwa ks. Osickiego, w 1978 została pokryta blachą i w 2006 odnowiona .


Po zakończeniu wojny stawiano nowe obiekty kultu; m.in. w miasteczku przed kościołem krzyż misyjny (1948), krzyże przy ulicy Brzeskiej i Radziejowskiej, figurę Matki Bożej przy ul. Kościuszki (1947); krzyże żelazne postawiono we wsiach Kazanie i Korzeszynek, kapliczki z figurami Matki Bożej w miejscowościach Bielawy i Krowice.


Natomiast na terenie Zespołu Szkół w Lubrańcu- Marysinie znajduje się figurka Matki Boskiej Niepokalanej, która została ukryta w ziemi prawdopodobnie tuż po wybuchu drugiej wojny światowej i w 2008 r. przypadkowo odnaleziona przez wieloletniego pracownika szkoły. Renowacji figury podjął się Tadeusz Biniewicz z Gostyninia, artysta malarz i rzeźbiarz, również autor pomnika papieża Jana Pawła II znajdującego się w Lubrańcu pomiędzy ulicami Jana Pawła II i Prymasa Stefana Wyszyńskiego . Dodatkowo Zespół Szkół im. Marii Grodzickiej w Marysinie włączył się w obchody 500-lecia nadania Lubrańcowi praw miejskich, organizując w rocznicę uchwalenia Konstytucji 3 Maja, uroczystość odsłonięcia figury Matki Boskiej Niepokalanej, posągu, który na terenie szkoły przeleżał ukryty w ziemi ponad 60-lat, a po renowacji wrócił na swoje miejsce. Polowa Msza św. zgromadziła wielu gości z całego powiatu. Figurę poświecił ks. dr Jacek Szymański, rektor Wyższego Seminarium Duchownego we Włocławku. Oprawę muzyczną uroczystości zapewnił Zespół Powołaniowy Alumnów rKerygmatr1;.


Pomnik Ojca Świętego, odsłonięty i poświęcony przez biskupa Stanisława Gębickiego 16 października 2006 r. był darem mieszkańców za Wielki Pontyfikat Miłości Papieża. Uroczystości miały podniosły charakter i były świętem dla całej gminy. Dla upamiętnienia tego momentu zostały posadzone dwa dęby, jeden poświecony Janowi Pawłowi II, a drugi Prymasowi Stefanowi Wyszyńskiemu. Zapraszając młodzież do posadzenia drzew burmistrz Krzysztof Wrzesiński powiedział: rNiech te dęby wzrastają w lubraniecką ziemię tak mocno, jak nasi Wielcy Rodacy wzrośli w historię Polski i świata. Niech rosną i niosą wieść następnym pokoleniom o Wielkich Synach Narodu Polskiegor1; .


Wśród innych zabytków Lubrańca należy wymienić najstarszą budowlę r11; dawną synagogę. Jej powstanie świadczy o tym, jak liczną mniejszością narodową w Lubrańcu byli Żydzi . Barokowa synagoga, wzmiankowana w roku 1691, na budowę której zgodę wyraził Zygmunt Dąmbski r11; właściciel Lubrańca, zbudowana została z cegły w połowie XVIII w. za zgodą Walentego Aleksandra Czapskiego, biskupa kujawskiego . Świątynia została zdewastowana w czasie okupacji hitlerowskiej i odbudowana w latach 1976 r11; 1985 z adaptacją na dom kultury. We wnętrzu, pod farbą zachowały się znaczne fragmenty malowideł ściennych, które czekają na renowację . Obecnie mieści się tu Miejsko-Gminny Ośrodek Kultury. 08.05.2000 r. zawarto ugodę pomiędzy Gminą Wyznaniową Żydowską we Wrocławiu a Zarządem Gminy i Miasta w Lubrańcu, na mocy której synagoga w Lubrańcu zostanie oddana po dziesięciu latach na własność gminie żydowskiej bez ponoszenia dodatkowych kosztów za lata użytkowania oraz zostanie upamiętniony tablicą pamiątkową teren po byłym cmentarzu żydowskim na Brzezinie . 15 grudnia 2009 r. został podpisany akt notarialny, w którym Związek Gmin Wyznaniowych Żydowskich w Rzeczypospolitej Polskiej sprzedał Gminie i Miastu Lubraniec synagogę, za cenę 500 000,00 złotych .


Nie można nie wspomnieć, że po dawnych właścicielach Lubrańca, tj. Mikołaju Lubrańskim, który w 1516 r. zlecił Bartłomiejowi z Czerska budowę murowanego rzamkur1; nad rzeką Zgłowiączką , pozostał zespół pałacowo r11; parkowy, założony na początku XIX w. staraniem generała Augustyna Słubickiego. Znajdujący się w centrum parku, późno klasycystyczny, monumentalny pałac, wzniesiono po 1827 r. prawdopodobnie według projektu Hilarego Szpilowskiego . Dzieje zespołu pałacowo r11; parkowego w Lubrańcu stanowić mogą przedmiot obszernej monografii, dotyczącej zagadnień architektury i sztuki oraz historii władających nim rodzin. W pałacu lubranieckim znajdują odzwierciedlenie architektoniczne przeobrażenia siedzib ziemskich i losy polskiej warstwy szlacheckiej od średniowiecza, aż po dziś dzień . W pałacu, będącym rezydencją wiejską Grodzickich, znajdował się okazały, oryginalnie umeblowany rpokój biskupir1;, gdzie przebywali i nocowali biskupi, dostojnicy kościelni, którzy przyjeżdżali na krótszy lub dłuższy pobyt i odpoczywali w Lubrańcu .


Zakończenie

W pracy tej, przedstawiono historię parafii Lubraniec, która wyszła zwycięsko ze strat będących udziałem każdej parafii, w czasie jednej z najstraszniejszych wojen świata. Starano się również ukazać wszystkie niepowtarzalne walory tej miejscowości, począwszy od długiej i ciekawej historii miasteczka, a co i za tym idzie także parafii, poprzez pracę i zaangażowaniu poszczególnych duszpasterzy, a skończywszy na licznych zabytkach.


Lubraniec to miejscowość sięgająca dwunastego wieku, więc ta wiekowa miejscowość musiała przejść przez wiele niekorzystnych wydarzeń historycznych, począwszy od najazdu Szwedzkiego, poprzez spalenie Świątyni, następnie przetrwała zabory, no i oczywiście czasy obu wojen światowych.


Dzieje Lubrańca i jego mieszkańców w czasie zrywów niepodległościowych, powstań narodowych i dwóch wojen światowych, świadczą o patriotyzmie i oddaniu krajowi mieszkańców.


Parafia w Lubrańcu zawsze wykazywała głębokie i silne przywiązanie do Seminarium Diecezjalnego, po zakończeniu II wojny światowej, to w tej w parafii znalazło swoją siedzibę Seminarium Włocławskie.


Przedstawiając historie świątyni i kapliczki, ukazano ogromną wartość kulturową tej miejscowości.


Opisano, także historię rodziny Lubrańskich, fundatorów kościoła. Poprzez historie tej rodziny pokazano, to historia tego miasta łączyła się z historia takich znakomitości jak choćby Jan Lubrański, biskup poznański, założyciel sławnego Kolegium Lubrańskiego.


Ukazano również jak na przestrzeni wieków zmieniała się liczba wiernych w parafii, poświęcono uwagę katechizacji i życiu sakramentalnemu parafian.


Wiele miejsca w tej pracy poświecono także działalności jej duszpasterzy, ich zaangażowaniu w jej rozwój, nie można było również nie wspomnieć o działalności Zgromadzenia Sióstr Wspólnej Pracy od Niepokalanej Maryi, które przez wiele lat służyły swoją pomocą w parafii, a także śmierci i męczeństwie wielu kapłanów lubranieckich, w obozie w Dachau, w okresie wojny.


Ta miejscowość była podawana sprawdzianowi historii, jednak dzięki ogromnej współpracy parafian, choćby podczas zakupu dzwonów, w roku 1947, gdy zaraz po wojnie miejscowa społeczność zebrała fundusze na ich zakup. Podczas tych wszystkich ciężkich chwil dla parafii nie można pominąć również ogromnego wkładu w naprawę sytuacji parafii, miejscowych duszpasterzy, szczególnie ks. Osickiego, który przez większość swojego kapłańskiego życia, które spędził w parafii w Lubrańcu, był bardzo zaangażowany w renowację dóbr parafialnych. To dzięki tym wszystkim ludziom i opatrzności Bożej, parafia w Lubrańcu przeszła pomyślnie te wszystkie próby.



BIBLIOGRAFIA:

Źródła i opracowania

Archiwum Diecezjalne we Włocławku

Akta Biskupów Kujawsko Pomorskich
ABKP, Wiz. 63, Wizytacja dekanatu brzeskiego z 1788 r.


ABKP, Wiz. 72 Wizytacja dekanatu brzeskiego z 1791 r.


ABKP, Wiz. 78, Wizytacja dekanatu brzeskiego z 1816 r.


Akta Parafialne, Akta parafii Lubraniec 1817- 1847, sygn. AP Lubraniec 3.
Archiwum Główne Akt Dawnych


1.Księgi grodzkie brzesko-kujawskie relacje 21, k. 177-177v., oblata z ksiąg miejskich Lubrańca z 14 II 1693 r.


Archiwum Państwowe we Włocławku


1.Starostwo Powiatowe we Włocławku, Towarzystwo Katolickiego Domu Ludowego w Lubrańcu, R. 1928, sygn. 537.


2.Starostwo Powiatowe we Włocławku, Materiały do sprawozdań sytuacyjnych. (Sprawozdania miesięczne) 1947, sygn. 117


3.Starostwo Powiatowe we Włocławku, Zakładanie cmentarzy gminnych- statystyka wyznaniowa, sygn. 130.


4.Wydział Powiatowy Sejmiku Włocławskiego, Akta dotyczące protokołów posiedzeń Rady Miejskiej oraz spraw wyborów miasta Lubrańca 1929-1930, sygn. 296.


5.Naczelnik Powiatu Włocławskiego, Kościół parafialny w Lubrańcu 1831-1857, sygn. 62.


6.Naczelnik Powiatu Włocławskiego, Statystyka za lata 1865-1868, sygn. 406.


7.Zarząd Miejski w Lubrańcu pow. Włocławek, Protokoły posiedzeń Miejskiej Rady Narodowej w Lubrańcu 1949, sygn. 3.


8.GRN Piaski, Protokół z zebrań Gminnej Rady Narodowej 1945-1949, sygn. 13; R. Sudziński, Organizacja i funkcjonowanie rad narodowych w województwie pomorskim 1945-1950. Studium historyczno-prawne, [w:] rRoczniki Towarzystwa Naukowego w Toruniur1;, r. 80, zeszyt 1, s. 74.


9.KP PPR Włocławek, sygn. 23/VI/1; Ankieta o sytuacji w terenie r11; Komitet Powiatowy PPR we Włocławku.


Wojewódzki Oddział Służby Ochrony Zabytków w Toruniu.


Delegatura we Włocławku, Karta Ewidencyjna zabytków architektury i budownictwa. Kaplica cmentarna, oprac. mag inż. arch. A. Ordonowska, 1984.


Archiwum Parafialne w Lubrańcu


1.Kronika parafii od 1964 r.


2.Księga ogłoszeń z lat 1999-2003.


3.Księgi metrykalne: Księga Ochrzczonych lata: 1945/1946; 1947/8; 1949, 1950, 1951; 1952-1955; 1955-57; 1957-61; 1961-66; 1966-68; 1969-71; 1971-72; 1973-78; 1978-83; 1983-85; 1986-93; 1993-2000; 2001-2006; 2007-2010; Księga Zmarłych 1945 r11; 1946; 1947-1958; za rok 1958, 1959, 1960, 1961, 1962, 1963, 1964, 1965, 1966, 1967, 1968; 64-80; 1980 -1985; lata od 1986; lata od roku 1996 do 2006/2007; lata 2007-2009.


4.Protokół odbiorczy z roku 1955, podpisany przez dziekana brzeskiego.


5.Protokół zdawczo odbiorczy z roku 1955, podpisany przez dziekana brzeskiego ks. Michała Ślipka.


6.Protokół wizytacji kanonicznej parafii p. w. Matki Boskiej Szkaplerznej w Lubrańcu, przeprowadzonej w dniach 6,7 i 8 maja 1950 roku., przez Biskupa Sufragana Włocławskiego Franciszka Korszyńskiego i Wikariusza Generalnego Diecezji Włocławskiej.


7.Protokół wizytacji dziekańskiej parafii p. w. Matki Boskiej Szkaplerznej w Lubrańcu, przeprowadzonej w dniu 7 października 1953 roku., przez ks. Michała Ślipka.


8.Protokół wizytacji kanonicznej parafii p. w. Matki Boskiej Szkaplerznej w Lubrańcu, przeprowadzonej w dniach 23 do 25 czerwca 1958 roku., przez Biskupa Włocławskiego Antoniego Pawłowskiego.


9.Protokół wizytacji dziekańskiej parafii p. w. Matki Boskiej Szkaplerznej w Lubrańcu, przeprowadzonej w dniu 20 września 1960 roku.


10.Protokół wizytacji dziekańskiej parafii p. w. Matki Boskiej Szkaplerznej w Lubrańcu, przeprowadzonej w dniu 10 listopada 1961 roku, przez dziekana dekanatu brzeskiego ks. Stefana Jarzębskiego.


11.Protokół wizytacji kanonicznej parafii p. w. Matki Boskiej Szkaplerznej w Lubrańcu, przeprowadzonej przez Biskupa Sufragana Włocławski Jan Zaręba, w dniach 22 i 23 maja 1968 roku.


12.Protokół wizytacji kanonicznej parafii p. w. Matki Boskiej Szkaplerznej w Lubrańcu, przeprowadzonej przez bp Czesława Lewandowskiego w dniach 22 i 23 września 1973 roku.


13.Protokół wizytacji kanonicznej parafii p. w. Matki Boskiej Szkaplerznej w Lubrańcu, przeprowadzonej przez ks. kanonika Leonarda Karolewskiego, 23 maja 1978 r.


14.Protokół wizytacji kanonicznej parafii p. w. Matki Boskiej Szkaplerznej w Lubrańcu, przeprowadzonej w dniach 14,15 i 16 maja 1983 roku., przez Biskupa Pomocniczego Czesława Lewandowskiego.


15.Protokół wizytacji dziekańskiej parafii p. w. Matki Boskiej Szkaplerznej w Lubrańcu, przeprowadzonej w dniu 6 kwietnia 1983 roku., przez ks. Serafina Opałkę.


16.Protokół wizytacji pasterskiej parafii p. w. Matki Boskiej Szkaplerznej w Lubrańcu, przeprowadzonej w dniach 7 i 8 maja 1988 roku., przez Biskupa Pomocniczego Czesława Lewandowskiego.


17.Protokół wizytacji dziekańskiej parafii p. w. Matki Boskiej Szkaplerznej w Lubrańcu, przeprowadzonej w dniu 21 kwietnia 1988 roku.


18.Protokół wizytacji dziekańskiej parafii p. w. Matki Boskiej Szkaplerznej w Lubrańcu, przeprowadzonej w dniu 15 października 1992 roku., przez ks. Michała Pietrzaka.


19.Protokół wizytacji kanonicznej parafii p. w. Matki Boskiej Szkaplerznej w Lubrańcu, przeprowadzonej w dniach 24-26 października 1992 roku., przez Pomocniczego Biskupa Włocławskiego Romana Andrzejewskiego.


Opracowania


Andrzejewska. A., Średniowieczny zespół osadniczy w Zgłowiączce na Kujawach. Włocławek 1996, seria Budownictwa obronno-rezydencyjne Kujaw i Ziemi Dobrzyńskiej, część V.


Bokota. P., Nowakowski P., Materiały do dziejów rezydencji w Polsce. Kujawy Wschodnie, pod redakcją S. Kunikowskiego, Włocławek 2000.


Bokota. P., Nowakowski P., Zespół pałacowo- parkowy, Toruń 2000.


B o r u c k i. M., Ziemia Kujawska pod względem historycznym, geograficznym, archeologicznym, ekonomicznym i statystycznym, Włocławek 1882.


Br. Ch[l e b o w s k i], Lubraniec, [w:] Słownik Geograficzny Królestwa Polskiego, t. 5, Warszawa 1884, s.454-455.


Cackowski. S., Miasta dobrzyńskie i kujawskie w końcu XVIII i na początku XIX wieku (1793-1807), Włocławek 1995.


Diecezja Włocławska 2000, oprac. ks. W. Frątczak i inni, Włocławek 2001, s.405.


425 lat Wyższego Seminarium Duchownego we Włocławku dokumentacja jubileuszowa, pod red. W. Hanc i K. Rulka.


Duchowieństwo i parafia diecezji włocławskiej, Włocławek 1955.


Dumasowski. J., Lubraniec w XVIII w. r11; żydowskie miasteczko i stolica magnackich włości, rKwartalnik Historii Żydówr1;, 2003, nr 3.


Drwęcki. Z., Miejsca walk i męczeństwa w województwie bydgoskim 1939-1945, Bydgoszcz 1969.


G u l d o n. Z., P o w i e r s k i. J., Podziały administracyjne Kujaw i ziemi dobrzyńskiej XIII i IV wieku, Warszawa 1974.


Grodzicka. M., Wśród polskich pól przed laty Wspomnienia, Włocławek 1999.


Gruse. X. F., Diecezja Włocławska r11; 1326 rok, Kronika Diecezji Włocławskiej, r. 1962, s.177.


Gruszczyńska. M., Poraziński. J., Opisy miast Kujaw wschodnich z 1860 r. Gubernia Warszawska, Warszawa 2002.


Herbst. S., Miasta i mieszczaństwo renesansu polskiego, Warszawa 1954.


Horonziak. A., Zabytki regionu ziemia kujawsko-dobrzyńska, wydawca: Urząd Miejski we Włocławku.


Dorcz. K., Hederych J., Polskie Piramidy Wietrzychowice, Gaj, Sarnowo, wyd. Art Graf, 1993.


Frątczak. W., Ks. Bolesław Perzyna, rKronika Diecezji Włocławskiejr1;, t. 68, nr 11-12, 1985, s.271- 272.


Frątczak. W., Diecezja Włocławska w okresie II wojny Światowej, s. 329.


F r ą t c z a k. W., Ks. Józef Markowski, rKronika Diecezji Włocławskiejr1;, t. 72, 1989, dodatek do nr 10-11, s.50.


Kallas. M.,. Opis Lubrańca z 1820 r., rZapiski Kujawsko-Dobrzyńskier1;, t. 9, 1995, s.261.


Katalog Diecezji Włocławskiej 1989, Włocławek 1989.


Katalog Zabytków Sztuki w Polsce, pod red. T. Chrzanowskiego i M. Korneckiego, Warszawa 1988, tom XI, zeszyt 18: Włocławek i okolice, s.150.


Karasiński. W. X., W życiu i śmierci należymy do Pana, rGłos Lubrańcar1;, nr 10 (82), 2009, s.2.


Kokoryczki. W., Lubraniec. Zarys kształtowania się organizmu miasta (opracowanie monograficzne) 1979-1983 (b.m.w.).


Kopczyński. B., Przy lampce naftowej. Wspomnienia o dawnej Warszawie, Krakowie, wędrówkach z farbami, spotkanych ludziach 1882-1952, Warszawa 1959.


Kubiak. W., Dzieje Lubrańca, Toruń 2006.


Kubiak. W., Lubraniec, katalog wydany na zlecenie Urzędu Gminy i Miasta w Lubrańcu, s.5.


Kubiak. W., Okupacja hitlerowska w Lubrańcu i okolicy. Wybrane aspekty. Zapiski kujawsko-dobrzyńskie, t. 23; Kujawy wschodnie i ziemia dobrzyńska w latach II wojny światowej 1939-1945, R 2008.


Kubiak. W., Oni tworzyli historię Lubrańca, Włocławek 2005.


Kubiak. W., Szkice z dziejów Lubrańca w XX wieku. Zapiski kujawsko-dobrzyńskie, t. 12; Miasta Kujaw i ziemi dobrzyńskiej w XX wieku, R 1998.


Kudeł. R., Matka Niepokalana, którą ziemi wydarto, r1;Gazeta Pomorskar1;, 11 marca 2009 r., s.14.


K u j a w s k i. W., Diecezja Włocławska, Bydgoszcz 1982.


K u j a w s k i. W, Lubraniec, rŁad Bożyr1; nr 16:1986, s.6.


K u j a w s k i. W, Najstarsze kościoły i parafie na Kujawach, rŁad Bożyr1;, nr 16, Włocławek 1991.


Kronika domu zakonnego ZSNM w Lubrańcu: Zeszyt 1 1945- 1948- s. J. Mazurkiewicz 1976 r, dodatek 1962-1966 r11;s. W. Szymańska, s. I. Kobielskiej; Zeszyt 2 1976-1980- s. przeł. L. Łaguna, Zeszyt 3 26.08.1995-2.08.1998 r11;s. H. Pełnikowska.


L i b r o w s k i. S., Materiały do dziejów diecezji włocławskiej czasu wojny 1939-1945, Lublin 1979.


L i b r o w s k i. S., Ofiary zbrodni niemieckich spośród duchowieństwa diecezji włocławskiej 1939- 1945, Włocławek 1947.


Librowski. S., Włocławskie Seminarium Duchowne na przestrzeni czterech stuleci, Lublin 1970, t. 20 s.208 (6).


Martyrologium polskiego duchowieństwa rzymskokatolickiego pod okupacja hitlerowską w latach 1939-1945, Warszawa 1978.


Mutrynowski. A., Ciężkie czasy, rŻycie Lubrańcar1; z 1997 r., r. III, nr 1, s.3.


Muznerowski. S., Lubraniec. Monografia, Włocławek 1910.


Pomnik Ojca Świętego Jana Pawła II jako dar wdzięczności mieszkańców gminy i miasta Lubraniec za Wielki Pontyfikat Miłości, rGłos Lubrańcar1;, nr 10(46): 2006, s.1.


Pawlak. M., Podziały administracyjne na Kujawach w epoce staropolskiej, [w:], rPomorze Nadwiślańskier1;, Toruń 1995, s.29.


Poniński. A., Z Włocławka w świat, rŁad Bożyr1;, nr 9:19/96, s.1.


Posadzy. W., Studium historyczno-urbanistyczne miasta Lubrańca, maszynopis w Państwowej Służbie Ochrony Zabytków, Delegatura we Włocławku, Poznań 1960.


Sierzchała. P., Nie zamknięta księga, rŁad Bożyr1;/ nr 48: 1998, s.III.


Przybysz. W., 91 Rocznica Odzyskania Niepodległości Polski, rGłos Lubrańcar1;, nr 11(83) 2009, s.3.


Rocznik Zgromadzenia Sióstr Wspólnej Pracy od Niepokalanej Maryi, oprac. s. Wanda Burniewicz, Włocławek 2005.

Rocznik diecezji włocławskiej 1949.

Rocznik Diecezji Włocławskiej 1957.

Rocznik Diecezji Włocławskiej rok 1962.

Rocznik Diecezji Włocławskiej rok 1978.

Rocznik Diecezji Włocławskiej rok 1983.

Rocznik Diecezji Włocławskiej rok 1991.

Rocznik Diecezji Włocławskiej rok 1992.

Rocznik Diecezji Włocławskiej rok 1994.

Rocznik Diecezji Włocławskiej rok 1995.

Rocznik Diecezji Włocławskiej rok 1996.

Rocznik Diecezji Włocławskiej rok 1997.

Rocznik Diecezji Włocławskiej rok 1998.

Rocznik Diecezji Włocławskiej 2007.

Rocznik Diecezji Włocławskiej 2009.


Rulka. K., Z działalności wyższego seminarium duchownego we Włocławku w latach 1945-1950, [w:] Studia włocławskie, tom 11, Włocławek 2009, s.493-508.


Skrzypowski. A., Ks. Stanisław Kuźmiński, [r1;Kronika Diecezji Włocławskiejr1;,, t. 53: 1970, s.70-71.


Słowińska. A., Kupiliśmy synagogę!, rGłos Lubrańcar1;, nr 1-2(85-86), 2010, s.5.


Sierzchała. P., Odzyskane piękno [konserwacja rzeźby Matki Bożej z Dzieciątkiem], rŁad Bożyr1; nr 9, 1998 r., s.IV.


Tadeusz Kościuszko powróci do Zgłowiączki, rŻycie Lubrańcar1;, nr 8: 1997, s.8.


70 rocznica wybuchu II wojny światowej, rGłos Lubrańcar1;, nr.9(81) :2009, s.9.


Spis Kapłanów Diecezji Włocławskiej (Stan z dnia 1 grudnia 1945 r.), Włocławek 1946.


Spis Parafii I Duchowieństwa Diecezji Włocławskiej 2004.


Tomczak. A., Lubraniec i okolice na przełomie wieków.- REDECZ WIELKI cz 4, rGłos Lubrańcar1;, nr 10(46): 2006, s.6-7.


Tomczak. A., Macewy z cmentarza żydowskiego w Lubrańcu, rGłos Lubrańcar1;, nr.10(70), 2008, s.13.


T o m c z a k. A., [O ks. Józefie Osickim], rGłos Lubrańcar1;, nr.2(62): 2008, s.6-7.


Tomczak. A., Macewy z cmentarza żydowskiego w Lubrańcu część II, rGłos Lubrańcar1;, nr.11(71), 2008, s.6.


Tomczak. A., Lubraniec i jego mieszkańcy na starej fotografii, Lubraniec 2009.


Włocławek i okolice przewodnik, pod red. S. Kunikowskiego, Włocławek 2002.


Wypijewski. J., Chleb mojego życia. Opowiadania autobiograficzne, Włocławek, 2004.


Wąsicki. J., Opisy miast polskich, Poznań 1962.


X. B. P[e r z y n a]. Ks. Leon Władysław Ulatowski, rKronika Diecezji Włocławskiejr1;, t. 63: 1980, s.96.


Opracowania internetowe


http://www.sztetl.org.pl/pl/article/lubraniec/3,historia-miejscowosci/, stan z dnia 28 IX 2010.


http://www.borecka.site90.net/?opt=Lubraniec, stan z dnia 23 VIII 2010.


http://www.sztetl.org.pl/pl/article/lubraniec/3,historia-miejscowosci/, stan z dnia 23 X 2010.


http://kujawy.media.pl/?page_id=82, stan z dnia 28 IX 2010.


http://www.borecka.site90.net/?opt=Lubraniec, stan z dnia 23 VIII 2010.


www.bip.lubraniec.pl/bip_download.php?id=426, stan z dnia 28 IX 2010.


http://www.borecka.site90.net/?opt=Cmentarz_%C5%BCydowski_w_Lubra%C5%84cu, stan z dnia 28 IX 2010.


http://kujawy.media.pl/?page_id=82, stan z dnia 28 IX 2010.